Friday, November 26, 2010


Эрчүүд яагаад муу эмэгтэйг хайрладаг вэ? хэмээх энэхүү ном маань "хэт сайн" бүсгүйчүүдэд зөвлөгөө болон гарч байгаа юм. Муу эмэгтэй гэдэг үгийг энд шууд утгаар нь ойлгох хэрэггүй бөгөөд гагцхүү номныхоо утга агуулгад зохицуулан ёгт хэлбэрээр оруулсан болно.
Ном маань гарчигнаасаа авахуулаад л доторх утга санаа бүхэн нь олон эмэгтэйн дотроо боддог хэдий ч ил гаргадаггүй зүйлийг өөртөө агуулсан байгаа. Эмэгтэй хүн бүр хэн нэгэн эр хүнд ямар нэгэн байдлаар илүү нээлттэй хандаж, сэтгэл зүрхээ илэрхийлснээсээ болоод эвгүй байдалд орж үзсэн байдаг. Хэдийгээр хэн нэгэн эрийн сэтгэлийг эзэмдэж чадсан ч, түүнийг хайрлаад ирэхийн цагт нөгөөх нь хүйтэн хөндий зан гаргаж байсан удаа бишгүй л тохиолддог. Эмэгтэй хүн бүр л эр хүн өөрийг нь сонирхохоо болих үед ямар мэдрэмж тэрдгийг мэднэ. Эдгээр асуудлууд нөхөртэй, нөхөргүй ялгаагүй ихэнх бүсгүйд тохиолдсон байдаг.
Тэгэхээр ер нь яагаад эрчүүд муу эмэгтэйг хайрладаг юм бол?
Гэхдээ энэ номонд хэрэглэгдэж буй "муу эмэгтэй" гэсэн нэр томъёог сөрөг утга бүхий жинхэнэ нэрээс нь ялгаж ойлгох хэрэгтэй юм. Тэрээр ямар ч атугай хорон муу санаатай эмэгтэй биш шүү...
...Миний номонд дүрсэлж буй "муу эмэгтэй" бусадтай эелдэг харьцдаг бөгөөд хүчирхэг зан чанартай нэгэн билээ. Тэрээр эелдэг зөөлөн хэдий ч өөрийн хүчирхэг зангаа ямагт харуулж байдаг. Хэн нэгэн залуугаас болж зорьсон зорилгоосоо татгалздаггүй бөгөөд эр хүн түүнийг хэзээ ч өөрийнхөөрөө байлгаж чаддаггүй. Тэр бол эр хүн хурдаа хэт нэмээд байсан ч өөрөөрөө байж чаддаг, шаардлагатай бол түүнээс холдож чаддаг бүсгүй...
...Энэхүү номонд эрчүүдийн амнаас тэр бүр гараад байдаггүй зүйлсийн талаар хөндсөн болно. Хайрт чинь чамд хэзээ ч "Хонгор минь, битгий ийм сул дорой бай. Битгий үргэлж за гэж хэлж бай. Бүхий л санаа бодол чинь зөвхөн над руу чиглэсэн байхыг өөртөө бүү зөвшөөр" гэж хэлэхгүй. Ямар ч эр хүн хайртай бүсгүйдээ тайлбарлаж хэлээд байдаггүй зүйлсийн тухай өгүүлж байгаагаараа энэ ном маань өгөөжтэй байх юм...
...Хайр дурлалын асуудал дээр азтай байхад гаднах төрх биш харин үйл хөдлөл, байгаа байдал чинь л нөлөөлдөг гэдгийг бүсгүй та ойлгох болно...

Friday, January 15, 2010

http://www.dolnoslaski.platforma.org -eec

миний тухай


31.12.2009
Mongołka Tuvshinjargal Sodovsuren: „Polakom zazdroszczę teściowych!...” SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU!
Na zaproszenie Kancelarii Sejmu w Polsce przebywała Mongołka Tuvshinjargal Sodovsuren (29). Do Wrocławia przybyła na zaproszenie Biura Posłanki Ewy Wolak. Jeden z wieczorów sympatyczna Tuvshinjargal (po mongolsku "spokojne szczęście"), w skrócie Tuszi, poświęciła na rozmowę z wrocławskim POrtalem. Poniżej zapis rozmowy z Tuszi oraz krótki fragment zarejestrowany na kamerze.

POrtal: Jak to się stało, że tak dobrze mówisz po polsku?

Tuszi: Wszystko zaczęło się od mojej mamy! – To mama znalazła ogłoszenie w prasie przed 9 laty o konkursie na wyjazd do egzotycznej Polski… I tak w roku 2000 znalazłam się w ramach wymiany studenckiej w Polsce!

Prosimy, opowiedz trochę o sobie.

Mam troje starszego rodzeństwa: dwóch braci i siostrę. Nie powiem ile mają lat (śmiech), mogę jedynie zdradzić, że siostra ma już dziecko!… Poza polonistyką, skończyłam także Wyższą Szkołę Księgowych, ale nie dane mi było pracować w tym zawodzie! Za to do ubiegłego roku byłam asystentką ambasadora Polski w Ułan Bator i bardzo ubolewam, iż rząd RP zlikwidował placówkę dyplomatyczną w moim kraju.

Na pewno nasza wiedza o Mongolii nie dorównuje Twojej o Polsce, sorry. Ale, podobnie jak połowa ludności Mongolii, urodziłaś się też w stolicy?

Nie, w stolicy – Ułan Bator studiowałam i mieszkam, ale pochodzę z Darkanu, trzeciego co do wielkości miasta Mongolii. Darkan jest stolicą ajmaku – województwa i leży 230 km na północ od Ułan Bator. Tam do dzisiaj mieszka cała moja rodzina.

Jaki alfabet macie w Mongolii?

To ciekawostka: cyrylicę! Wprowadzono ją w roku 1941 na fali zmian komunistycznych i nie zniesiono nawet po zmianie ustroju. Napiszę Wam swoje imię i nazwisko po mongolsku: Тувшинжаргал Содовсурэн. Mamy też alfabet staromongolski, podobny do chińskiego. A w ogóle to całe nasze dzieje są podobne do polskich: stale między dwoma mocarstwami…

A co się dzieje ciekawego w mongolskiej polityce?

Odpowiednikiem Sejmu jest Churał, w którym zasiada 76 deputowanych. Największą partią, posiadającą 43 posłów jest Mongolska Partia Ludowo – Rewolucyjna, coś na kształt SLD. A drugą co do wielkości, z 30 posłami, jest Partia Demokratyczna, trochę podobna do PO. Z jej szeregów wywodzi się obecny prezydent kraju. A od miesiąca, w wyniku porozumienia, władzę sprawuje koalicja tych dwóch dużych partii. Sojusz powstał, aby w pełni wykorzystać największy skarb kraju – miedź.

Z czego jeszcze żyje Mongolia?

Obok miedzi Mongolia eksportuje kaszmir. Mamy w kraju ledwie 2,6 mln mieszkańców, za to aż 10 mln koni i 40 mln sztuk bydła!
W szkole uczyliśmy się, że większość ludności charakteryzuje się życiem koczowniczym. Tak jest nadal, po zmianie ustroju?
Dzisiaj Nomadzi w Mongolii to jakieś jedna czwarta ludności. Do dzisiaj przetrwał też typowy dom Nomadów – jurta.

Dużo u nas mówi się teraz o parytecie. Ile kobiet zasiada w Churale?

Niestety tylko cztery.

Co zabrałabyś z Polski do Mongolii, coś czego właśnie u siebie nie masz?

Dla mnie niepojęte jest, że jak synowa przychodzi do teściów, to teściowa się stara ją ugościć jak może najlepiej, nie wyłączając przysmaków. – W Mongolii jest prawo starszeństwa: jak synowa przychodzi do teściowej, to obowiązkowo gotuje młodsza kobieta! – Tak więc, odpowiadając na pytanie: Polakom zazdroszczę teściowych i najchętniej do Mongolii zabrałabym wszystkie polskie teściowe (śmiech)!...

To może wyjdziesz za Polaka?!

No tak daleko moja sympatia do Polski nie sięga! – Wolałabym jednak wyjść za Mongoła…

A co przywiozłabyś nam z Mongolii do Polski?

Żyjemy w Mongolii na wyżynie, pomiędzy 518 a 4374 m, nie mamy tak jak Wy morza, ale za to mamy codziennie słońce! I to słońce zabrałabym do Polski!


A WSZYSTKIM NASZYM CZYTELNIKOM w Nowym Roku w ślad za Tuszi dużo słońca!!!

Pytania zadawali:

Katarzyna Siedlak, Tomasz Łatak, Arkadiusz Wolański i Waldemar Wójcik

Zdjęcia: Katarzyna Siedlak, kamera: Michał Kwaśniak

Friday, November 13, 2009

Б.Явуухулан "Вансэмбэрүү цэцэг"

Аглагхан ойн зах сийрээд
Орой нь халзрах уулын тагт
Ариухан горхины эх шургаад
Авиа нь тасрах асганы шилд
Төөлөөд үзвэл бие чацуу
Тоолоод үзвэс нас чацуу
Үзэсгэлэнт хоёр вансэмбэрүү
Үүд хоймрын зайтай ургажээ
Үр тоосоо хүртдэг хэрнээ
Үдшийн бүрийгээр бараагаа алдаж
Үүд хойморын зайтай хэрнээ
Үүрийн туяанаар биесээ үзэж
Илбийн юм шиг хосгүй сонин
Ихэр ботго шиг хорвоод ховор
Сэрүүн хангайн хоёр цэцэг
Сэтгэл бахдам гоёмсог ургажээ
Торомгор хөөрхөн хоёр ботго
Тоглож нэгийгээ хөөж явах шиг
Тоорцог өмссөн хоёр хүүхэд
Тойрон бүжиг хийж байх шиг
Үзэх бүрий өөр үзэгдэж
Үүлгүй тэнгэр дээр нь цэлийх юм
Харах бүрий сонин харагдаж
Хавь орчим нь нам гүм байх юм
Дэгдэж ирсэн хээрийн салхи ч
Дэргэд нь ирээд намддаг болов уу
Хангайн дэгжин буга согоо ч
Хажууд нь гайхан зогсдог болов уу?
Уранхан цоморлигийг нь илээд үзвэл
Унаганы уруул шиг зөөлхөн байлаа
Хүрэнхэн тэргүүнд нь хүрээд үзвэл
Хүүгийн минь зулай шиг бүлээхэн байлаа
Өвөг дээдэс минь энэ цэцгийг
Өнө эртэд олсон гэнэм
Алжаасан бие эдгээдэг чадлыг нь
Аль хэзээнээс мэдсэн гэнэм
Тэгээд энэ вансэмбэрүүг
Тэнгэрийн цэцэг гэж нэрлэсэн гэнэм
Ахар бодолтон сүйтгэчих вий гэж
Айлгах домог зохиосон гэнэм
Үүлэн нүүдэл өехийгөө зүсдэг
Үзүүрт модон ургаагүй хярд
Зуны бороо мөндрөөрөө унадаг
Зуурам хөлдүү хангайн царманд
Хосоор ургадаг вансэмбэрүү
Хорвоогийн нэгэн гайхамшиг байна
Хорвоогийн амьдрал хөлдүү царманд
Хосын хүчинд амилдаг байна!

МУГЖ Дуламсүрэнгийн дуулсан "Вансэмбэрүү цэцэг" (Энэ дууг сонсох бүрийд хайртай ээжийгээ би санадаг.)


Торго шиг зөөлөн дэлбээтэй
Тоос буудаггүй Вансэмбэрүү цэцгийг
Учран харвал мөнхөрнө гэдэг
Урьдын үг үнэн болов уу
Тэгвэл би тэр сайхан Вансэмбэрүү цэцгийг
Тэртээ уулын оройд байвал
Ээжийгээ би үүрээд
Энэхэн насандаа очих байлаа

Төөлвөл бие чацуу тоолвол нас чацуу
Хосоор ургадаг Вансэрбэрүү үүд хоймрын зайтай ургажээ
Илбийн юм шиг хосгүй сайхан
Ихэр ботго шиг хорвоод ховор
Сэрүүн хангайн хос цэцэг
Сэтгэл бахдам гоёмсог ургажээ

Sunday, November 1, 2009

Үүрдийн хайр уу? Зуурдын хайр уу?



...Анхны үнсэлт хайр гээд Аз жаргал дүүрэн байсан Гэвч одоо бүх юм өөр... хэмээн үргэлжилэх нэгэн дууг би "тэр" дурлал хайр гэж юу байдгийг мэддэггүй гэнэн залуу насандаа сонсох их л дуртай байсан аа саналаа. Тэр үеээс хойш нэлээд олон жил өнгөрч. Би ч магадгүй энэ хугацаанд хайрлаж, дурлаж үзсэн л байж таарах байх... Гэхдээ энэ удаа өөрийнхөө тухай биш харин сүүлийн үед их бодох болсон зүйлээ бичиж үлдээмээр санагдлаа.

Бид бүр бага байхын хайр сэтгэл гэхээр л нэг огт хувирч өөрчлөгддөггүй зүйл гэж итгэж ирж л дээ. Хүүхэд байхдаа үзэсгэлэнт гүнж, хан хүү хоёрын сэтгэл уярам хайрын тухай үлгэрийг сонсоно. Арай том болоод аав ээжтэйгээ кино үзэх болно, хайр дурлалын ч кино бай, хайр дурлалын биш ч бай ялгаагүй гол дүрийн эрэгтэй эмэгтэй хоёр бие биеээ олж, ойлгож ихэнх нь HAPPY END-р дуусна. Харин цаашаа тэдний амьдрал үргэлж HAPPY байх болов уу... Мэдээж амьдрал л юм чинь хар цагаантай байна байх. Тэгвэл хайр дурлал нь бас хар цагаантай байх болов уу?

Шинэхэн хуримаа хийж буй хосуудад бүгд л аз жаргалтай амьдрахыг ерөөнө. Жаргал зовлонг хамтдаа үүрэлцэнэ гэж хоорондоо тангараг өргөн гэрлэсэн хосууд маань хайр сэтгэлийнхээ хувьд ч бас дандаа хамт байх ёстой юм шиг ээ. Нэгэнт л шийдвэр гаргасан бол шүү дээ. Юу гэх гээд байна вэ гэхээр... Хайр их олон үе шаттай байдаг гэж хүмүүс яриад байдаг. Яг л тэр хайрын бүх үе шатандаа бие биенийгээ ойлгож, харилцан буулт хийн амьдралаа авч явах ёстой юм шиг байгаа юм. Хайр нь бүр хөрчихсөн байлаа ч гэсэн ялгаагүй. Бүр тодруулвал, эхнэр нөхрийн хэн нэг нь хайраасаа урваж өрөөл бусдад сэтгэл алдарсан үе ирлээ гэвэл хамтдаа бүтээсэн амьдрал, хайрладаг бүхнээ бодоод жаахан харах хэрэгтэй байдаг гэнэ. Ер нь бол гэр бүлийн ийм хямралын үед уужуу тайвуу, ухаалаг байсан нь л хождог гээд байгаа. Мэдээж хэцүү л дээ... Гэхдээ амьдрал өөрөө амархан гэж хэн хэлээд байгай юм бэ?.

Нэгэнт насан туршдаа хамт байна гээд хуримаа хийсэн хүмүүс хүртэл өөр хэн нэгэнд дурлаад байхад... Амьдрал чинь өөрөө их сонин болохоор, хүн хэнд хэзээ сэтгэл алдрахаа яаж мэдэх билээ... Тэр нь үүрдийнх биш зуурдынх байна гэдгийг ч ер нь хэн бидэнд хэлээд өгөх вэ дээ.,

Нэг найз маань сүйт залуутай байлаа. Багагүй хугацаанд хамт байсан найз залуу нь түүнд хуримын санал тавьж, найз маань хорвоо дэлхий дээрх хамгийн аз жаргалтай бүсгүй болоод байсан үеийг би их сайн санаж байна. Охид бүр л түүн шиг сүйт бүсгүй болон, сүйн бөгж зүүгээд л, энэ тэнүүгээр гүйж хуримын даашинзаа сонгохыг мөрөөддөггүй гэж үү дээ. Гэтэл хурим болохоос хэдхэн долоо хоногийн өмнө "Биш байж" -хурим хийж чадахгүй нь гэж сүйт залуу нь хэлнэ гэж бидний хэн нь ч бодоогүй байлаа. Найзад маань үнэхээр хэцүү байсан байж таараа. Гэхдээ бодоод байхад би тэр үед найзыгаа тийм ч сайн ойлгоогүй юм шиг байгаа юм. Саяхан би тэр найзтайгаа олон жилийн дараа ахин уулзлаа. Мэдээж миний үеийн бүсгүйчүүд уулзахаараа юу ярих билээ:) ...залуугийн тухай яриа гарна... Бүтээгүй хуримын тухай ч яриа өрнөсөн. Одоо л би тэр үед найзад маань ямар хүнд байсан бол гэдгийг ойлгож байх шиг байна. Нэг хүнтэй насан туршдаа амьдрана гээд бүх юм төлөвлөгдсөн, бүх юм болж байна бүтэж байна гээд баярлаад яваад байдаг. Гэтэл нэг л өдөр хайртай хүн чинь - чи биш байна, уучлаарай гэвэл яах вэ?. Ёстой нөгөө хорвоо дэлхий цөмрөх шиг л болно биз дээ. Гэтэл бас цаад хүнд нь ч тэр бүхэн амаргүй байх нь ойлгомжтой. Яахаа алдсан хүн чанаргүй амьтан биш л бол шүү дээ. "Хүнд хаягдах биш, хаях л хамгийн хэцүү" гэж саяхан өөр нэг найз маань хэлж байсан санагдана. Ер нь бол хэцүү л дээ. Энэ үед хэнийг буруутгаж, хэнийг үзэн ядах ёстой гэж?
Өнөөдөр найз маань - тэр үед тийм юм болсон нь эргээд бодоход харин ч сайн зүйл болсон гэж хэлж байна. Найзад маань хорвоо өөрийнхөө шинэ нүүр төрхийг харуулсан хэрэг шүү дээ. Хамгийн хайртай хүн чинь чамайг хаяад явсан ч амьдрал дуусдаггүй, сайн сайхан бүхэн урд чинь байдаг шүү гэдгийн тод жишээг би найзыгаа гэж хэлнэ. Тухайн үеийн сүйт залуу нь өнөөдөр эхнэр аваад хол газар сайхан амьдарч байгаа сурагтай. Тухайн үед тэр залуу өөр хэн нэгэнд, магадгүй одоогийн эхнэртээ сэтгэл татагдсан учраас найзтай маань суухаас татгалзсан юм болов уу? Тэрийг ёстой би таашгүй ч, их сонин юм аа л гэж бодох юм даа.

Би хайрыг хуурамч гэх гээгүй. Хайрыг эхлэдэг шигээ дуусдаг байх л гэх гэсэн юм. Магадгүй хэн нэгэн нь хайр бол мөнх, дурлал бол түр зуурынх ч гэх байх. Тэгвэл өөрийн хайртай байж өрөөлийг хайрлаад байдаг хүмүүсийг яах уу? Хэн нэгэн хүнд хайртай болно гэдэг, ахиад хэзээ ч өөр хүнийг хайрлахгүй гэсэн үг гэж үү? Зүгээр л ер нь энэ хорвоо дээр мөнх юм гэж байхгүй гэж бодож явах нь илүү хялбар биш үү?