Monday, August 24, 2009

Миний нутаг




Хэнтий Хангай Саяаны өндөр сайхан нуруунууд

Хойд зүгийн чимэг болсон ой хөвч уулнууд

Минэн Шарга Номины өргөн их говиуд

Өмнө зүгийн маналай болсон элсэн манхан далайнууд

Энэ бол миний төрсөн нутаг

Монголын сайхан орон...




Зуны дэлгэр цагт миний бие бээр малгайнхаа утааг сэргээсэн шиг сэргээж бүтэн нэг сарын турш эх орныхоо үзэсгэлэнт газруудын нэгээхэн хэсгээр, хэсэг хүмүүсийн хамт аялалаа. Энэ жил ихэнх аймгуудын нутгаар зуншлаг сайхан болж байгаа юм байна. Бидний аялалын эхний зогсоол Амарбаясгалантын хийд байлаа. Энд би яг есөн жилийн өмнө очиж байсан санагдана. Тэр үеийг бодвол хийдийн эргэн тойронд жуулчны бааз олноороо баригдаж, басхүү гадаад, дотоодын жуулчдын хөл тасардаггүй болсон харагдаж байна лээ. Хийдэд хурал хурж, даллага авч байхтай нь таарсан болохоор бид өөрсдийгөө их л аз хиймортой яваа хүмүүс юм байна гэж баясцгааж байлаа. Наадам болоход арав хүрэхгүй хоног үлдсэн байсан болохоор ч тэрүү, замдаа бид морио хөлслүүлж байгаа хүмүүстэй л их таарч байсан шүү.

Тэндээсээ бид Эрдэнэт хотруу жолоогоо залсан. Замын хажуугаар ярайх 6000 вольтын өндөр хүчдлийн шугмуудыг би анх бага ангийн бяцхан сурагч байхдаа номноос олж мэдэж байсан санагдана. Тийм болохоор ч тэрүү энэ шугмууд надад том хот, түүнд амьдардаг гоё хүмүүсийн тухай төсөөллийг үргэлж авчирдаг юм. Орхон, Булган аймгийн нутаг тэр чигээрэй ногоон өвсөн дунд байна лээ. Харин хар ялаа л дэндүү ихтэй юм. Түүнээс биш ч байгалийн өнгө нүдний өмнө янз янзаар өөрчлөгдөн, замын биднийг огтхон ч уйдаагаагүй шүү. Ер нь бид хэд аяласан шиг аялаж хаана л сонин содон юм харагдана тэнд зогсож бичлэг хийн, зураг дарж явсан. Энэхүү зогсоолууд урт аяны бидэнд бас жааханч болов амралт болж байлаа. Харин Булганы нутгаас гараад Хөвсгөлийн нутагруу ороод ирэхээр гэв гэнэт өнөө их өвс ногоо, ой мод тачирхан болоод явчихдаг юм байна. Өнөө сайхан Швейцар хаана байна аа л гэмээр болдог юм байна лээ шүү. Харин ч тэмээн сүрэг бэлчээд, уулс нь холдоод ирэх юм. Мөрөн хот бол ерөнхийдөө тал дээр байдаг юм байна. Мөрөнгөөсөө далайруу бид хойд зүгрүү чиглэн гарлаа. Хөвсгөлчүүд далай ээжийгээ нэрээр нь хэлдэггүй юм байна. Анхнаасаа л бидний нүүдэлчин өвөг дээдс маань нутаг орныхоо уул, усны нэрийг цээрлэж хажууд нь хэлдэггүй байж л дээ. Учир нь нүүдэлчин ард түмний ахуй амьдрал таван хошуу малтайгаа салашгүй холбоотойн дээр байгалиасаа шууд хамааралтай. Тиймдээ ч тэд баян хангайдаа залбирч, нутаг усаа аргадан түүнийхээ хүчинд ч сэтгэл амар тайван амьдарсаар ирсэн байж таараа. Ер нь хотынхон бид л Богд уул, Туул гол гээд л зоригтой хэлээд байдаг юм биш үү... Арга ч үгүй биздээ. Бидэнд хариулах мал сүрэг гэж байх биш. Бороо, цас орж, зуд, үер болох бидэнд хамаагүй юм чинь. Үхэр мал маань хорогдчихно, ийш тийшээ явчихна гэсэн айдас бидэнд байхгүй. Хотын бид өнөөх л нүүдэлчин заншлаасаа холдоод байгаагийн л нэг илрэл энэ юм болов уу? даа гэсэн шүү юм бодож явлаа.


Бид сайхан Монгол орноороо бахархадаг. Үнэхээр ч бахархахгүй байхын аргагүй юм. Машины цонхоны цаана байгаль дэлхийн өнгө тоолж барамгүй олноор солигдон жирэлзэж, тэр болгондоо бидний гайхлыг үнэхээр төрүүлж байсныг энд тэмдэглэх нь зөв болов уу. Магадгүй би хэт их сэтгэлийн хөөрөл гарган, жирийн зургийг ч өнгөтэй болгон бичиж байж болох юм. Гэхдээ л та миний юун тухай бичиж байгааг ойлгож байгаа байх...

Нуурын зах, түүн дээр зогсох Сүхбаатар хөлөг онгоцыг эс тооцвол Хатгал сум бусад сумдаас ялгагдах юмгүй жирийн л нэг сум шиг надад санагдсан. Харин аргагүй л ой ихтэй газар гэсэн шиг хаа сайгүй модон байшин ярайж байна лээ. Хатгал сумаас хориод километр яваад Жанхайн амралтанд очино. Энд л Монголын Швейцар гэдэг үгний учрыг ойлгосон. Биднийг байхад зөөлөн бороо зогсолтгүй орж, нуурын дээгүүр манантай, үзэгдэх байдал муу байсан ч нуурын эргээр бид мориор зугаалж амжсан шүү. Надтай явсан дөрөв маань морь анх удаа унах гэж байгаа... айж байна... яана... гээд л нилээд удсан. Би ч анх удаа морь унах гэж байсан болохоор бага зэрэг айж байснаа нуух юун. Гэхдээ л Монгол хүн байж морь унаж чадахгүй байна гэж юу байх вэ, чадна, сурна гэж өөрийгөө зоригжуулж байлаа.хэхэ. Морьдын эзэд ч бас надад -"чи Монгол хүн юм чинь чамд арай гайгүй явдаг морийг нь өгнө өө" гэж байсан. Учир юунд вэ гэхээр жуулчдад унуулдаг морьд морь унаж чаддаггүй хүмүүстэй явсаар байгаад, номхон бас хөөрхөн хашин байдаг юм байна лээ. Бидний зарим морьд ч гэсэн явах тун дургүй байгаагаа замын турш илэрхийлсээр л байсан. Харин гэрлүүгээ харьж байгаагаа мэдэх юм бол ч хурдалдаг юм байна лээ шүү. Миний унасан морь их сайн морь байсан. Нэг гэм нь хажууд хүн "-чүү" гэхээр хурдлах гээд, намайгаа жаахан айлгаад байдаг байсан болохоос биш.


Хөвсгөлөөс Архангай, Тэрхийн Цагаан нуур орох замдаа бид далайн түвшинөөс 2090-ээс 2350 м хүртэл өндөр дөрвөн даваагаар давсан. Ихэнх найз нар маань намайг “чи чадахгүй ээ” гэж байсан ч, би үнэхээр өнгөрсөн нэг сарын 3000 гаран км-ийн аялалыг өөрийнхөө машинтай туулсан шүү. Зарим нэг тохиолдолд овоон дээр тааралдсан жолооч ах нар "-цаад жолоочдоо хэлээрэй. Зам нь их эвгүй шүү" гэж байсан. Угтаа бол цаад жолооч нь өөрөөс нь зам асууж байсан хэрэг шүү дээ. Гэхдээ мэдээж бид миний машинаас гадна өөр нэг машинтай энэ хол замыг туулсан л даа. Цагаан нуурын эрэг дагаад бид хэд бас нэг өдөржингөө морь унасан. Энэ удаадаа бол бид шогшуулж явсан шүү. Ганц гэм нь халуун наранд удаан явснаас болж арьс түлэгдээд, унтахад жаахан хүндрэлтэй байсан.


Ер нь бол би арын сайхан хангай нутгийг тийм ч байх болов уу гэж дотроо бодож байлаа. Өндөр уул, ой мод, хад чулуу, нуур, халуун рашаан, гол горхи гээд л байхгүй юм бараг л алга. Цэцэрлэг орох замдаа бид Тайхар чулуугаар дайрч, чулууны өмнө сарлаг унан зургаа татууллаа. Тэндээсээ бид цааш явсаар Уйгарын хаант улсын туурь дээр ирсэн. Холоос бол элсэн уул шиг л харагдах тэр газарт ойртоод очиход бас л их гоёмсог дүр зураг байна лээ. 8-9 дүгээр зууны үеийн хотын балгас. Нутгийн олон бол Хар балгас гэдэг юм байна. Тэндээс Хар хорин хот ойролцоогоор 25 км зайд байх юм билээ. Бид ч нэг дор хоёр том гүрний нийслэл хоттой танилцсандаа их д л олзуурхаж явлаа. Үнэндээ бол Хархоринд Эрдэнэ Зууг байгуулаагүй байсансан бол гадны жуулчдад Их Монгол Улсын нийслэл гээд үзүүлчих юм байхгүй юм байна шүү гэж бодож байлаа. Чингисийн үеийн Хар Хориноос үлдсэн юм гэвэл хотын дөрвөн талд харуул болон байрлах дөрвөн чулуун яст мэлхий. Харин тэнд гадны жуулчдад зориулсан худалдаа наймаа л их хөгжсөн юм байна лээ. Бага хэмжээний зах байх шиг байсан шүү.

Говь гэмээн говь юм билээ...
Энэ зун Дундговь, Өмнөговь аймгуудад бороо хур ороогүй гандуу байна лээ. Нутгийн ихэнх ардуур гэрээ орхиод, малаа даган Төв, Өвөрхангай аймгуудын нутагруу отроор явцгаасан байна. Говийн хүмүүс бусдаасаа илүү зан сайтай байдаг юм шиг надад санагдсан. Ёстой нөгөө юу байна түүгээрэй дайлдаг хүмүүс байна лээ. Жаахан дээхэн үед говийн айл отроор явахдаа гэрээ цоожлодоггүй орхидог байсан гэдэг. Хээр замд төөрсөн, ядарсан цангасан хүмүүс гэрт нь бууж, амраад яваг гээд тэр шүү дээ. Уг заншил өдгөө ч хэвээрэй сурагтай.

Сонихон зэрэглээт говь минь
Солонгын долоон өнгөтэй дээ хөө...
Сонихон зэрэглээт их говийг харин ч нэг халуун нар, элсэн шуурган дундуур туулсан даа. Зарим хэсэгтээ бол зам гэж там болсон юм байна лээ шүү,. Ахиж л ингэж явахгүй юм шүү гэж өөрийн эрхгүй дотроо хэлж байлаа. Гэвч одоо ингээд хотод ширээнийхээ ард сууж байхад дараа зун ахиж явна даа гэж бодогдох юм. Баянзаг, Ёлын ам, Цагаан суврага гээд говь нутгийн үзэсгэлэнт төрхийг харж, бахдан гайхаж явсан... Бас ч гүй тэмээн дээр жингийн цуваа болон аялаж үзсэн шүү. Замын худагнаас ус авангаа, хажууд нь байсан хэдэн тэмээнд ховоогоор ус татаж өгсөн гээд л бичээд байвал их юм бий...

Буцах замдаа бид Дундговь аймгийн Бага газрын чулуу хэмээх байглийн үзэсгэлэнт газар буудалласан. Тэндэхийн ой хамгаалагч ах их л найрсаг сайхан зантай хүн байна лээ. Тэрээр “-Энд 100 гаран янгир бий. Жилдээ Байгаль Орчины Яам болоод аймгийн Засаг даргын зөвшөөрлөөр 2 янгир гадны жуулчдад агнуулдаг” гэж ярьж байна лээ. Жилд нэг, хоёр удаа буун дуу сонсдог болоод ч тэрүү янгирын сүрэг хүний хөлнөөс аль болох хол байдаг юм байна. Бид хэд өглөө эрт ургахын улаан нартай уралдан босоод хэрэндээ л тэр сайхан амьтадыг холоос ч болтугай харчих санаатай их мэрийн, бас мяраасаар уул хадаар явсан боловчиг амжилтанд хүрээгүй. Харин өнөөх амьтадынхаа шөнө хоносон газарт нь бид хүрч чадсан болов уу, энд тэндгүй л туурайны мөр байсантай таарсан шүү. Өндөр өндөр уулын цаана аргал ч байдаг гэсэн. Гэвч учир мэдэх хүмүүс аргал гэдэг амьтан тийм ч амар хүнд харагдахгүй гэж ярьж байна лээ. Бага газрын чулуу хэмээх энэ газар надад хамгийн ихээр таалагдсан. Зүлгэн дээгүүр нь гишгэхдээ хүртэл харамлаж, хайрламаар, яах аргагүй л сайхан нутаг орон байна лээ.

Харин тийм сайхан сайхан газруудаар амарч яваа хүмүүс хогоо хаячихаад явдаг нь л дэндүү бухимдмаар санагдсан. Хол замд яваа Монгол хүн овооны хажуугаар өнгөрөхдөө бууж, овоонд чулуу өргөн нутаг орныг нь хүндэтгээд явдаг уламжлалтай. Бас замын хүмүүс овооны дэргэд архи задлаж алтан шар замаа мялаадаг бололтой. За яахав энэ бол хүний өөрийн эрх, бас ёс заншил ч юмуу... байж гэж бодоход, уусан архины шилээ овоон дээрээ орхиод явсан байх юм. Өргөл өргөж байгаа нь тэр юм болов уу,. Нэг, хоёр гэж нэмэгдсээр нэг л харахад овоо гэж бөөн архины шил, хог болсон газар байх юм. Бас Монголчууд маань сүүлийн үед хэт шүтлэгтэй болж энд тэндхийн газар оронг шүтэн, ургаа модыг тахин хадгаар ороодог моод гэмээр юмыг дэлгэрүүлээд байгаа бололтой. Хүн сүсэг бишрэлтэй байлгүй л яахав. Гэтэл жишээ нь, Архангай аймгийн Чулуутын гүүрний цаахан талд байх “Зүүн Салаа Мод”-ны үндсийг нь хүртэл олон зуун хадгаар ороосон харагдсан. Түүнээс нь болоод уг мод дээрээсээ үхэж байгаа юм байна. Он цагийн уртад өнөөх олон хадагнууд нь өнгөө алдаж, тоос шороонд дарагдан бас нэг л сонин төрхтэй болжээ. Энэ бүхнийг хараад байхад Монголчууд бид харанхуй үерүүгээ эргээд орж байгаа юм болов уу гэж бодогддог юм байна. Уг нь хэсэг хугацаа болгоны дараа их, бага хэмжээний цэвэрлэгээ хийгээд, тэр олон хадагнуудаас муудсныг нь аваад янзлаад байвал зүгээр юм шиг надад санагдсан. Ёс жаягийнх нь дагуу ч гэдэг юм уу, шатаачихаж болно шүү дээ. Угаасаа л галын дөл өөдөө гэдэг биз дээ. Гэтэл бас лус савдаг нь хилэгнэнэ гээд... хадаг аваад зогсож байдаг хүн олдохгүй байх л даа...

Сарын аялалынхаа дараа хотод хэсэг байж байгаад би ахиад л төрсөн нутгийн зүг жолоо заллаа. Хотын их дуу чимээ, машин, хөл хөдөлгөөн, тоос стрессээс хол болохоор Дархан хот аажуу, тайван сайхан юмаа. Дарханаас цааш Сэлэнгэ аймгийн нутаг л даа Ерөө, Бугантруу явлаа. Тэр чигтэй л ой мод. Бугантад аль дээр үеийн л Монголдоо алдартай мод бэлтгэх анги байсан доо. Одоо ч хэвээрэй юм байна. Хүний хөлөөс их хол, бөглүү ойруугаа бол унасан мод энэ тэндгүй юм байна. Ер нь бол ойгоо нэг сайн цэвэрлэмээр болсон юм байна лээ шүү. За тэгээд хавар болгон ойн түймэр болдог болохоор зарим нэг талдаа сэтгэл өвдмөөр сэрийсэн мод, хожуулууд л харагдах нь харамсмаар юм... Хангайн хувьд бол үнэндээ л баян юм билээ. Хэнтий нурууны л зах нь шүү дээ. Сэлэнгэ аймаг ч угаасаа манай газар тарайлангийн гол цөм нь. Тиймдээ ч машинтай зэрэгцэн ургасан өндөр өндөр тариан түрүүнүүдийн голоор явж байлаа. Нутгийн хүмүүс бол хангай гэнэ, бидний хувьд бол чоно л харин их элбэгтэй сурагтай. Тийм дээ ч ер бог малтай айл их цөөхөн юм байна лээ. Тэгээд ч тарайлан, мал хоёр хоорондоо харш болохоор аль нэг нь л байхаас өөр аргагүй юм байна л даа. Энэ олон сайхан юмны хажуугаар байх саар юм гэвэл... Ерөө голыг дагаад алтны уурхай маш их юм. Түүнийг дагасан нинжа нар битүү. Тэр их сайхан ойн доор өнөө жаахан алт нь байдаг гэнэ. Хүн гэдэг шуналтай амьтан мэдээж тэр болгоныг авч, шавхаж байж л санаа амрах байх. Тэр үед энэ сайхан ой үлдсэн байх эсэх нь бас л их том асуулт болох юм байна. Яахав нөхөн сэргээлт хийгдэж л байна. Гэхдээ ер нь бол хөрсөөр нь ухаж сэндийлсэн газраа булаад байхад л болоод явчихдаг юм биш үү. Хажууд нь тэр их ой байгаа болохоор ямар ч гэсэн намар болохоор байгаль өөрөө үрээ цацаад, тэр нь хөөрхөн ургасаар хуучин уурхайнуудын шороон дээр сэрийсэн хэдэн мод бол бий бодоод л байх бололтой юм байна лээ. За тэгээд тэр хавийн хүмүүсийн яриаг сонсоод байхад ер нь тэндэхийн том уурхайнууд нь хятадуудынх болсон сурагтайдаг шүү.

Хол замд машин барьж их явахын хамгийн хэцүү нь: дараа нь хүзүү гоёотоод байх юм. Эсвэл би өөрөө хөгшөрөөд тэгээд байгаа ч юмуу:),. Түүнээс биш аялах сайхан... Хүний гараар бүтээгдсэн, бүтээгдээгүй тэр олон гайхамшгуудыг харж явахад олон жилийн өмнө цээжлэж байсан шүлгээс авхуулаад, үлгэр домог хүртэл толгойд сэргэн орж ирдэг юм байна. Хүн гэдэг чинь өөрөө маш жижиг юмнаас сэтгэл ханамж авдаг болохоор хээр гадаа тэгээд салхинд алхангаа хүүхэд насаа дурсаад, юм бодсон шигээ явж байх бас л гоё юм билээ.
Нарлаг сайхан өдөр, нов ногоон хөндий, мяралзан урсах жижиг гол, горхи хажууханд нь идээшлэх адуун сүрэг, түүн дотрох бяцхан унаганууд... Ой ухаанд минь үлдсэн энэ л дүр зураг хаана ч явсан сэтгэл зүрхэнд минь байнга явдаг Эх нутгийн минь нэгээхэн хэсэг...

Одоо би бодож л байна. Миний дараагийн маршрут Баян-өлгий аймаг, Казак түмний аж амьдралтай танилцах. Бас энэ жил Халхын голын 70 жилийн ой болж байгаатай холбоотойгоор түүх сөхөн харж байхад хүн заавал Дорнод аймаг, Халх гол сумруу явах хэрэгтэй юм байна. Одоо ч бас улс орон маань хөгжөөд зам нь овоо л болоод байгаа юм байна лээ. Хоошдоо улам ч сайхан болно. Тэгэхээр байгалийн сайханд яваад л байхаас өөр арга алга:)... Хамгийн гол нь аялагчид маань хогоо л замын хажуугаар битгий хаяж байгаасай...

Monday, April 13, 2009

Easter Monday


Есүсийн дахин мэндэлсний баярыг дэлхийн Христос шашинтай бүхэл орон өргөн дэлгэр тэмдэглэж, урт удаан баярын амралтууд манай бөмбөрцөгийн нилээдгүй оронд болж бараг өндөрлөж байгаа энэ цаг мөчид энэ баяртай бага зэрэг холбоотой нэгэн заншилын талаар хүүрнэнгээ, хэдэн жилийн өмнө болсон хөгжөөнтэй ч гэмээр нэгэн түүхээ эргэн санамаар санагдлаа...

lany poniedzialek Dyngus Day, Smigus Dyngus зэрэг олон нэрээрээ алдаршсан энэ баярт гэмээр уламжлалт өдрийг Польшууд ихэд өргөн дэлгэр тэмдэглэнэ. Жил бүрийн Улаан өндөгний баярын дараах нэг дэх өдөр буюу даваа гарагт, амралтын өдөр энэ баярыг тэмдэглэдэг жамтай. Гэхдээ баяр гэж хэлэхэд бас жаахан учир дутагдалтай. Учир нь энэ өдөр зарим нэг хүний хувьд шоглоом болж хувьраад байдаг юм.

Бид Польш улсад ирээд хэдхэн л сар болж байлаа. Хаврын нэг сайхан дулаахан нартай өдөр долоон давхарт амьдардаг, төгсөх курсын Монгол оюутан ах, бидэнтэй хамт хэлний бэлтгэлд сурч байгаа эрэгтэй оюутаны хамтаар манай өрөөнд гэнэт дайран орж ирээд биднийг үг хэлэхийн завдалгүй усаар шүршиж гарлаа. Өрөөндөө бид хоёр хоёроор дөрвүүлээ амьдардаг байсан юм(гал тогоо, ариун цэврийн өрөөнөөс гадна унтлагын хоёр өрөөтэй байр байсан). Бид юу болоод өнгөрснийг мэдэх ч сөхөөгүй байтал, нөгөө хоёр чинь инээдээ барьж ядан байж ярьж байна. -Өнөөдөр чинь Лани Понежавик буюу усны баяр, усаар бие биенийгээ норгодог баяр шүү дээ... Бид хэд тэднээс өшөөгөө авахаар шийдэн хамаг л том гэсэн савнууддаа ус дүүргээд тэдний хаалгыг тогшлоо. Тэр хоёр тус тусдаа өөр өөр өрөөнд амьдардаг байсан ба хоёулаа тэр үед (Баярын амралт болж байсан болохоор:) ганцаараа байж таарсан юм. Бид хичнээн тэдэн дээр сайн санаа өвөрлөж ирсэн, ямарч ус энээ тэрээ байхгүй гэсэн боловчиг хашир чононууд:) мэдээж хаалгаа онгойлгож өгсөнгүй. Эцэст нь бид маш хорлонтой арга сэдэж олсон бөгөөд энэ нь хогийн тосгуураа ашиглан тэдний өрөөнүүдийн хаалганы доогуур ус хийх явдал байв. (Оюутны байр байсан болохоороо ч тэрүү, бүх өрөөнүүдийн хаалганы доор ямар ч гэсэн 1 см зай байдаг байсан). Ажиллагаагаа амжилттай дуусгахын тулд бид тэсэхгүй инээчихгээд байсан ч, нэг нь тосгуурыг 45 градус барьж нөгөөх нь дээрээс нь зугуухан ус хийсээр авч ирсэн хамаг л усаа дуусгасан юм. Бүх юм санснаар болсон болохоор бид ихэд сэтгэл хангалуун өрөөндөө буцаж ирнэ биз дээ,.. Маргааш өдөр нь тэд ярьж байна... Түмээ ах орон дээрээ хэвтэн телевиз үзэж байгаад юу ч юм бэ дээ нэг юм авахаар босоод... шалаар нь нэг тарсан усан дээр гишгэжээ. Хэн хийсэн нь ойлгомжтой болохоор уур нь нэг хүрэвч бас инээд нь хүрч байсан гэдэг.

Тэр цагаас хойш 2, 3 жилийн дараа Олон Улсын Оюутны Чуулга Уулзалт Варшав хотод зохиогдож би хоёр монгол найзтайгаа тэрхүү Чуулга уулзалтанд оролцож цагийг их л сайхан, бас хөгжилтэй өнгөрөөж байсан санагддаг юм. Гэтэл гайтай юм шиг өнөөх усны баяр гээч өдрөөр нь бид гэр гэрлүүгээ буцах болдог юм байна.. Өглөөнөөс хойш л бид гурав дүрсгүйтэж хүн болгоныг (мэдээж тэд нар нь бидний сайн андууд учир уурлахгүй:) усаар шүршиж баахан гүйв. Тэрний өмнөх өдрүүдэд нь Beautiful mind гээч агуу киног үзээд удаагүй байсан болохоор хүмүүсийн нэрийг хольж хутган, бас юмсын нэрийг сольж нэрлэж байлаа. Жишээ нь, нэг ширээнд хамт хоол идэж байгаа хэн нэгэн найздаа талх дамжууллаа гэхэд: - май, энэ өндгийг ав гэх,... Хоосон сандал дээр бидний хажууд хүн ирээд суух гэвэл: - Чи Давидыг таних билүү? гэх мэтээр асууна. Мэдээж араас нь бөөн хөхрөөн, инээдэм, наргиан залгана... Ёстой нөгөө уйлах хүүхдийн юу урд өдрөө яана билээ,. тийм л юм болоод байж л дээ тухайн үедээ,. Ирсэн зочид ч гэр гэрлүүгээ буцах болов.
Бид гурав байрлаж байсан газраасаа гараад явж байтал... Замын нөгөө талд хувин хувин ус барьсан дунд сургуулийн бололтой охид хөвгүүд зогсож байх нь тэр. Бид ч тэднийг, тэд ч биднийг харлаа. Тэд наашаа гүйж байна. Бид гурав буцаад зугтлаа. Нөгөө хоёр маань хаана байсныг бүү мэд, амь амиа бодоорой болсон цаг байсан болохоор би нэгэн байшингийн буланруу эргээд гүйлээ... Төд удалгүй хэсэг хүүхдүүд миний тал талд ирчихсэн хувин хувин ус надруу цацаж байх юм... Oh, MY GOD... Smigus Dyngus... Би гэж усан хулган. Цаад гудамжруу гарлаа. Хайрт найз маань зогсож байна. Бас л бөөн ус. Хамаг хувцаснаас нь ус урсана. Миний хувцаснаас ч бас ялгаагүй ус сул урсаж, би хаана л зогсоно тэнд бяцхан цөөрмүүд үүссээр байв. Бид хоёр бие биенийгээ хараад тэврэлдлээ, бас нулимс гарлаа... Хннн... Хүний нутагт ганцаардаж байгаагаа мэдлээ... :( ., Өнөө найз маань ярьж байна. Нөгөө нэг найз маань бас шалба норсон... Тэгээд тэр шууд гэрлүүгээ явчихсан гэнэ.
Энэ явдал бидний байрлаж байсан байрнаас галт тэрэгний буудал хүрэх замд болсон учир, Оюутны Чуулганд хамт оролцсон найз нар маань бид хоёр дээр ирлээ. Ихэнх нь Варшавынх биш байсан болохоор төв галт тэрэгний буудалруу явж байсан нь тэр ажээ. Монгол найз маань тэдэнтэй цааш явахаар болж, би гэдэг хүн надад өөрийн охин шигээ ханддаг байсан Польш эгчрүүгээ утасдаж намайг ирж аваачээ гэж гуйлаа. Тэднийхрүү явах замдаа машин дотор нойтон хувцасаа тайлж, түүний авчирсан хуурай хувцасыг өмсөнсөн...
Энэ чинь Польш шүү дээ,. Ийм уламжлалтайгаас хойш яая гэхэв:)

Тиймээ,. Польшууд жил болгоны Улаан өндөгний баярын дараах даваа гарагийг ингэж угтдаг уламжлалтай. Тиймээс,. Хэрвээ чи Польш явж байгаа бол яг энэ л өдөр аль болох гэртэй байхыг хичээгээрэй,.

Эрт дээр цагт Польш оронд Христийн шашин дэлгэрээгүй байсан үед хүмүүс цэвэр ариуныг бэлэгдэн, жил бүрийн хавар бие биенийгээ усаар норгодог байж. Норсон тэр хүн хавартай цуг шинээр төрдөг гэж тэд үздэг байж л дээ. Хэн их усаар цацуулна тэр хүн тухайн жилдээ хамгийн их аз хиймортой нь байх учиртай. Тийм болохоор айлууд, эцэг эхчүүд нөхөрт гараагүй охиноо усаар цацаж норгодог байж. Усаар цацуулсан охин тэр жилдээ нөхөрт гарч, хүүхэд гаргах нь тодорхой. Зарим хархүү сэтгэлтэй бүсгүйгээ албаар хөөн байж усаар норгодог байсан гэх. Үүнээс бүр өмнө. Нөхөрт гараагүй охидыг саваагаар цохидог байсан ч гэж ярьдаг юм. ( Мэдээж зодох биш л дээ),. Манайхаар бол барцдыг нь гаргаж, охиндоо сайн эр нөхөр, үр хүүхэд дуудаж байгаа нь тэр юм л даа. Христийн шашин дэлгэрээд ирэхийн цагт сүм хийдийнхэн харанхуй бүдүүлэг хүмүүсийн энэ мэт заншилыг өөрсдийн шашинтайгаа эвтэйхнээр зохицуулсан нь өнөөгийн Улаан өндөгний баярын дараах даваа гарагийн зан үйл болж байгаа юм. Христийн шашинд ч Бурханы хүүхдүүдийг усаар норгон (усан баталгаа гэж хэлдэг) ариусгаж, дахин шинээр төрүүлүүлдэг биз дээ. Ингээд л энэ нь өнөөдөр олон мянган польш залуучууд, хүүхдүүдийн хамгийн дуртай өдөр нь болж хадгалагдан үлдсэн байна.
Хуулиар бол даваа гарагийн өдрийн 12 цагаас хойш хэн ч олон нийтийн газар бие биеэнрүүгээ ус цацах хоройтой. Гэвч энэ хорио бол үнэндээ ямар ч хүчингүй нэгэн. Харин орой болохын цагт телевизийн сувгуудаар хэсэг залуус автобус, тралебусуудруу хувинтэй ус барин орж, тэнд сууж явсан зорчигчидрүү ус цацсан, өөр хэн нэгэн ямар нэгэн газар тэгэж, бас ингэж ус цацсан тухай мэдээнүүд л ар араасаа хөврөнө шүү дээ.

Бидний хувьд Польш хүмүүсийн энэ хачин заншилын золиос болсон тэр өдөр их л энгийн төгсгөлтэй байсан юм:),. Нэг найз маань өөрийнхөө сурдаг хотруугаа явж байх замдаа галт тэрэгний 00-ын өрөөнд нойтон хувцасаа сольсон бол Варшавт байдаг найз маань харин гэрлүүгээ харих замдаа салхи аваад ханиад хүрээд, халуурсныг эс тооцвол шүү дээ. Миний хувьд шинэхэн авсан элгэн ботинк маань л жаахан хайран байсан даа:(.

Oдоо эргээд бодоход тэр өдөр харин ч гоё дурсамж болж үлджээ. Учир нь бид одоо ч гэсэн уулзах бүрдээ энэ тухайгаа ярьж үхтэлээ инээлдсээр л байгаа.

Тэр заншил, мухар сүсэг энэ тэрийн тухайд гэвэл,.. Усаар цацуулсан охин эр нөхөрт гарч, үр хүүхэдтэй болдог гэсэн үг бас тийм ч оргүй зүйл биш юм шиг байгаа юм шүү. Тэр явдлаас хойш сар гаруйхны дараа өөр хотод амьдардаг найзаасаа "жирэмсэн болсон удахгүй найз залуутайгаа гэрлэхээр болсон" гэсэн мэдээг би хүлээн авсан юмдаг. Харин Варшавын найз бид хоёр одоог болтол чимээгүй л байна. Тэгэхээр тухайн үедээ л бага норсон болж таарлаа;)

Friday, March 20, 2009

Буурлаас үг сонс гэж үг бий...

Áóóðëààñ ¿ã ñîíñ ãýæ ¿ã áèé...

...Ñàð øèíýäýý ñàéõàí øèíýëëýý. Àæèëòàé àæèëòàé ãýñýýð áàéãààä áýò¿¿íèé ºäºð ë ààâàë ýýæèé õî¸ðòîî îõèí íü î÷ëîî. Õààíà ÷ áàéõ ñàéõàí, ãýðòýý áàéõ á¿ð ÷ ñàéõàí ãýæ Ïîëüøóóä ÿðèõ äóðòàé áàéäàã. Òèéì ýý,. ¯íýõýýð ÷ ãýðòýý ààâ ýýæäýý ýðõëýýä áàéæ áàéõ øèã æàðãàë õààíà áàéõñàí áèëýý.

...Öàãààí ñàðààð íýã öàäíà ãýäýã øèã õýäèé íýã õîòîä, õýäõýí áàéøèíãèéí öààíà íààíà àìüäàðäàã÷ öàãààí ñàðààð ë õàìààòàí ñàäàíãóóä íýã äîðîî öóãëàð÷, áè ãýäýã õ¿í ¿åýë ýã÷ àõ íàðûí õ¿¿õä¿¿äèéí òîì áîëñíûã ãàéõàæ áàñõ¿¿ ººðèéíõºº õºãøðººä áàéãààã óõààðàõ õýðýãòýé áîëíî. Ààâ ìààíü æèë èðýõ òóñàì ë àõìàä íàñòàí áîëæ, òýð õýðýýð ë ìàíàé ãýðèéíõíèé àéë õýñýõ íü áàãàñàæ õàðèí ààâ ýýæ õî¸ðòîé ìèíü çîëãîõ ãýæ èðýõ àõ ä¿¿ íàðûí õºë ìàíàéõààñ òàñðàõã¿é. Áàãà áàéõäàà ààâûãàà áè äóó öººíòýé õ¿í ãýæ áîääîã áàéëàà. Ìàãàäã¿é ààâ ìèíü áàë÷èð íàäòàé þóãàà ÷ ÿðèõ áàéñàí þì áèëýý äýý. Ãýðòýý áàéõäàà íîì, ñîíèí óíøèæ ë ñóóäàãñàí. Õàðèí îäîî õîë áàéäàã îõèíîî ñàíàäàã áîëîõîîðîî ÷ òýð ¿¿, íàìàéã î÷èõ áîëãîíä ààâ ìèíü õóó÷ äýëãýæ ñîíèí ñîäîí ÿðèà íàäòàé èõ ºðí¿¿ëýõ äóðòàé. Á¿ð íàìàéã õààøàà ë îðíî àðààñ äàãàí áàéæ ÿðüäàãñàí. Ñàð øèíèéí ºäð¿¿äýä ÷ ìàíàéõààð èðñýí çî÷èí á¿ðòýé ààâ ìèíü ñàéõàí ÿðèà äýëãýíý. Òýð ÿðèàã íü ÷àãíàæ ñóóõ áè èõ äóðòàé. Ýíý æèëèéí öàãààí ñàðààð áè ààâûí ààâ, ìèíèé áóóðàé ààâûí òóõàé ò¿¿õèéã ààâààñàà ñîíñëîî. Íàäàä áîë ¿íýõýýð ñîíèí, áàñ áàõàðõàì ñàéõàí òýðõ¿¿ ò¿¿õèéã ñîíñîæ ñóóõäàà áè ¿¿íèéã öààñàí äýýð áóóëãàõ õýðýãòýé þì áàéíà. ßäàæ ë ìèíèé ¿ð õ¿¿õýä ýýæèéíõýý òàëûí ºâºã äýýäñèéíõýý òóóëæ ºíãºð¿¿ëñýí àìüäðàëûã ìýääýã, ò¿¿ãýýð íü áàõàðõàäàã áàéã ãýæ áè áîäîæ ñóóëàà.

... Ìàíàéõàí óäìààðàà õèë÷èä ãýæ ààâ ìèíü ÿðèõ èõ äóðòàé. Ìèíèé ºâºº õî¸ð äàéíä îðîëöîæ ÿâñàí õèë÷èí õ¿í. Äàéí ÷ äóóñàæ, ºâºº ìèíü Ýðäýíý çàñãèéí óíàãàà äóóëàí, õýäýí àðâàí òýìýýãýý õºñºãëºí æèí òýýæ áàéãààä, ÷àäàë íü àðàé áàðàãäààä èðýõèéí öàãò íóòàãòàà õîíèî õàðèóëñààð íàñûã èëýýñýí äýý õººðõèé. Íàìàéã 7 íàñòàé áàë÷èð áàéõàä ìèíü òýíãýðèéí îðîíä î÷ñîí áîëîõîîð áè ºâººòýéãýý õàìò áàéñíàà áàãà ñàíàäàã. Ààâûí àæèë äýýð ýì÷èëãýý õèéëãýäýã áàéõàä íü áè íýã óäàà ºâººòýéãýý øàòàí äýýð òààðàëäëàà. ªâºº ìèíü- ìèíèé ºðºº äýýð áàéäàã. ×è þó õèéæ áàéãààí?... ãýýä ë àñóóæ áàéñàí ñàíàãääàã þì. Áè ìýäýýæ áóóðàé ààâòàéãàà òýð á¿ð õàìò áàéãààä áàéäàãã¿é áîëîõîîðîî áýø¿¿ðõýíã¿é àñóóëòàíä íü õàðèóëæ áàéñàí áàéõ. Äàðàà íü áè ààâûíõàà ºðººíä îðæ èðýýä –Áóóðàé ààâòàé áè ñàÿ õóó÷ëààä ãýëýý. Ààâ ìèíü ÷ îäîîã áîäîõîä çàëóó áàéñàí áîëîõîîð òýð¿¿ –Òà õî¸ðûí õóó÷èëíà ÷ ãýæ äýý ãýýä èíýýìñýãëýæ áèëýý.

...Ààâ ìààíü çàëóó ñàéõàí ÿâñàí ¿åèéíõýý ò¿¿õèéã íàäàä áàñ èõ ÿðèõ äóðòàé. Áè ÷ ìýäýýæ ààâûíõàà àìðóó îðîõ øàõàì ñóóíà. Ààâ ýýæ õî¸ðûí ìààíü Ñ¿õáààòàð àéìãèéí Îíãîí ñóìàíä àëáà õààæ áàéñàí ñàéõàí ò¿¿õ áèé. Ìèíèé ñóðàã îãò áàéõã¿é áàéñàí ¿å ë äýý. Ààâûíõàà îôèöåð õóâöàñòàé ñàéõàí çóðãóóäûã õàðàõ áè èõ äóðòàé. Ìèíèé ààâ ñàéõàí çàëóó ÿâñàí. Ãýòýë ñàÿõàíû íýãýí ºäºð ààâ ìààíü àíãèéíõàà íýãýí õ¿¿õýäòýé òààðàëäæýý. Îþóòàí öàãèéí àíä íàéç íü: - Õ¿í õºãøèðºõ ÷ ìóóõàé þì àà,. Áè áàñ ÷àì øèã èéì ìóóõàé áîëñîí áàéíà óó? Ãýæ àñóóñàí ãýñýí.õýõý,.

...Ãàëçóó áàðûí àìðóó ãàðàà õèéõýýñ ÷ áóöàõã¿é ÿâñàí íàñàà ãýæ...

...70í õýäýí îí ë þì øèã áàéãàà þì. Íýã ºäºð ýýæ ààâ õî¸ð ìààíü öýðãèéí àíãèéí ìàøèíòàé õàæóó çàñòàâààñàà áóöàæ ÿâààä øºíº òººð÷, Õÿòàäûí õèëð¿¿ äàâæ áàéñàí ãýäýã. Òýãæ ÿâòàë ìàøèíûõ íü íýã þì ýâäýð÷ ãýíý. Àçààð íºãººõ íü òèéì ÷ íîöòîé þì áèø áàéñàí áîëîõîîð õóðäõàí çàñàæ, öààø õºäëºæýý. Òóõàéí ¿åäýý êàáèíûõàà ãýðëèéã àñààëã¿é ÿíçëàæ áàéñàí ãýñýí. ¯ã¿é áîë õóæàà öýðã¿¿ä îðîîä èðýõ áàéñàí ãýæ ÿðüäàã þì. Òýð ¿åä îëîí õèë÷èä òººðººä ÷ þìóó ÿìàð íýãýí áàéäëààð õÿòàäûí òàëä îëçëîãääîã áàéæ. Ìîíãîë Õÿòàä õî¸ð óëñûí õàðèëöàà ìàø ìóó áàéñàí öàã,. Õÿòàäóóä îëçíû õèë÷äèéã áóöààäàãã¿é áàéñàí ãýõ. Õààÿà íýã ººðñäèéí õ¿íýýðýé îëçíû öýðã¿¿äèéã ñîëèäîã áàéæýý. Òýãýýä ÷ òýð ¿åèéí Ìîíãîë õèë÷äèéí äóíä Õÿòàäóóä îëçíû Ìîíãîë õ¿íèéã æèãí¿¿ð äýýð æèãíýæ àëäàã ãýñýí ÿðèà èõýä äýëãýðñýí áàéëàà. Á¿ð õýäýí ºäðººð öýðã¿¿ä íóóâ÷èíä, áàéëäàõàä áýëýí, òóøààë õ¿ëýýãýýä ë õîíîæ áàéñàí òóõàé ýýæ ìààíü áàñ ÿðüäàã þì. Õÿòàäóóä äýýðýýñ íü îíãîöîîð óõóóëàõ õóóäàñ òàðààäàã, ò¿¿íèéã íü Ìîíãîë õèë÷èä íóòãèéí àðäóóäàä óíøóóëàõã¿éí òóëä ò¿¿æ àâäàã áàéñàí ¿å. Òèéìäýý ÷ ýýæ ìèíü òººð÷ ÿâæ áàéõäàà -èíãýýä ë áàðèãääàã áàéæ ãýæ áîäîæ áàéñàí ãýäýã. – òýãñýí áîë áèä õî¸ðûã ñàëãààä,.. ñ¿¿ëä íü áèä õî¸ð Ìîíãîëäîî îðæ èðýõ ÷ áàéñàí þì áèë¿¿, ¿ã¿é ÷ áàéñàí þì áèë¿¿.. ãýæ ýýæ ìèíü äóðñäàãñàí . Æîëîîíû àðä ýýæ, 20 äºíãºæ õ¿ðñýí æààõàí îõèí. Ààâ àðàé ë íàñààð àõìàä áàéñàí áàéæ òààðàà,. Áàãà àíãèä áàéõàä áèë¿¿ äýý Àëòàí ãàäàñ îäíû òóõàé ø¿ëýã öýýæëýæ áàéñíàà áè òîä ñàíàæ áàéíà. Òýð ø¿ëýã òººðñºí õ¿íä àëòàí ãàäàñ îä ç¿ã ÷èã íü áîëäîã áîë, Ìîíãîë÷óóä áèäíèé çîâîõäîî ò¿øèõ àíäóóä ìààíü áàñ õîéä ç¿ãò áàéäàã òóõàé ºã¿¿ëñýí áàéäàã,. ßã ë òýð ø¿ëãýí äýýð ãàðäàã øèã,. Ààâ ýýæ õî¸ð ìààíü Äîëîîí áóðõàí, Àëòàí ãàäàñ îääîîð áàðèìæààëàí Ìîíãîëûíõîî õèëð¿¿ áóöààä îðîîä èðæ. Òýãæ áàéòàë ÷ Ìîíãîë öýðã¿¿ä -á¿¿ õºäºë õýìýýí áóó øàãàéí òóøààæ, ýýæ ìààíü ººðñäèéí õ¿ì¿¿ñýý õàðààä ìàøèíààñàà óéëñààð áóóæ èðñýí ãýäýã þì.

... Áàñ íýã óäàà ààâ ýýæòýé õàìò çýýð àãíàõààð ÿâæýý. Ààâ àí÷èí, ýýæ æîëîî÷. ßâñààð çîðüñîí ãàçàðòàà ÷ òýä õ¿ð÷ ãýíý. Ààâ ìàøèíû õààëãàà îíãîéëãîí áóóãàà øàãàéõ ãýæ áàéãààä ÿâæ áàéñàí ìàøèíààñ óí÷èõàæ. Ìýäýýæ õóðäòàé ÿâñàí òýðýã òèéì àìàðõàí çîãñîíî ãýæ þó áàéõ âý,. Òýð õî¸ðûí óíàæ ÿâñàí ìàøèíû äóãóé ààâûí ìºðºí äýýã¿¿ ãàðààä ºíãºðñºí ÷, ààâ ÿàãàà÷ ¿ã¿é æààõàí àé÷èõñàí áîñîîä èðñýí ãýäýã þì. Çàëóó íàñíû ë àç áàéõäàà...

... Ãîâèéí õàëóóí íàðàíä õî¸ð öýðýã õóäàã ìàíàíà. Òýäíèéã Íàðàíöàöðàëò, Ãàíáààòàð ãýõ. Òýäýíä õàíü áîëîõ íýã õîíü, áàñ íýã íîõîé áàéõ áºãººä òýð äºðºâ äýýð àìüòàí õ¿í èðíý ãýæ áàðàã ë ¿ã¿é. Õààÿàõàí óñ àâàõààð ãàíö õî¸ð öýðýã óñíû ìàøèíòàé òýäýí äýýð î÷íî. ªíºº õî¸ð öýðýã ìààíü çàëóó õ¿ì¿¿ñ ë áîëñîí õîéíî èðñýí öýðã¿¿äòýé íîöîëäîæ, áàðèëäàõ èõ äóðòàé àâ÷ òýäíèé òýæýýñýí ¿íýí÷ àíäóóä áîëîõ õîíü, íîõîé õî¸ð ýçäýý òîãëîæ áàéíà ãýæ ÿàõàí ìýäýõ áèëýý. Ýçýä ýý ºìººðºí õîíü íü äîîðîî òýâõöýæ, íîõîé òýäíèéã òîéðîí õóöäàã áàéñàí ãýäýã. Ãîâèéí ãàíö õóäàã, õàðóóë õî¸ð öýðýã, ¿íýí÷ õàëòàð íîõîé, õóíäàí öàãààí õîíèíû õóó÷èð÷ øàðëàñàí çóðàã ìàíàéä áèé.
Õ¿¿õýä áàéõààñàà ë áè òýäíèé çóðãèéã õàðæ, õºãæèëòýé áàñ ñàéõàí äóðñàìæóóäûã íü ñîíñож өссөн дөө.

Sunday, January 11, 2009

Why married men flirt?

by married Jake
I’m married. I love my wife. We’re having a baby. And still I flirt. A little. Nothing over the line. But what is the line? Safarigirl asked that question in a comment.

Let me summarize: Reader Safarigirl works at a company (no doubt one with zebras, elephants, maybe a rabid hyena), and a certain attractive guy also works at the same company. In fact, I think he might actually be the rabid hyena. Anyway, Safarigirl and Hyena flirt pretty heavily. They have the kind of heady sexual tension you might find on the savanna. Then she finds out he has a girlfriend. That he lives with. Then he gets married to this girlfriend. Safarigirl cuts it off, but still he pursues. (Because he’s, you know, a rabid hyena.) And now she’s all like Why does he keep pursuing me when he’s married and he’s a nice guy who doesn’t just seem to be looking for sex?

Let me tell you something first. There are two kinds of married guys: married guys who flirt and married guys who don’t. Married guys who never flirt are a freaking mystery to me. They’re like monks or something. They’re wired differently from me. I respect them tremendously, but I do not envy them. On the other hand, guys who are died-in-the-wool flirts will always flirt, even when they’re married. That doesn’t necessarily mean they’re going to act on that flirtation. It just means they like it. And if they’ve sworn off flirting, it means they’re subverting their flirt impulse. And they’re miserable.

I’m a flirt. I have always been a flirt. Maybe if I had more self-esteem or something I wouldn’t need to do it, but the fact is I love it. Nothing racy. No physical contact. I just like having flirty conversations—playful ones, not overtly sexual or anything. My wife knows about it, and at first she really hated it. But now she just knows it’s who I am. And she remembered that’s why she liked me in the first place and that I will never change, and that she’s the person I like flirting with the most and am committed to entirely. She trusts me that I won’t go over the line, and I trust me that I won’t go over the line. I’ve been with her on-and-off for something like four years, and I’ve never gone over the line.

However, Safarigirl brings up a different point: This guy has gone over the line, and she wants to know what it means.

Here’s the thing, Safarigirl: He’ll keep flirting with you. You’ll keep flirting with him. It’ll be fun. You’ll both enjoy it. It’ll be excruciating. It’ll be like foreplay before sex. You’ll have periods where you’re flirting more seriously, and then one of you will pull away. And then you’ll orbit each other for a while. And inevitably it’ll happen again — unless you start dating someone you fall in love with, or his wife finds out, or he starts flirting with someone else instead.

The thing you have to realize is that you’re in it for different reasons. You’re in it because you’re a little in love with him, and the only satisfactory resolution there for you is to be with him FOR REALZ. He’s in it because he wants to keep the single part of himself alive. Marrying you would be just as much a problem for him as marrying his wife seems to be.

He can’t let you go because letting go of you is letting go of something very symbolic to him. It’s letting go of the butterfly feeling. Letting go of the thrill of having a new person be attracted to you. Letting go of a huge part of the male brain that develops from the time we go through puberty until we tie the knot: the pursuer. But if you are actually in love with him, and not just in it for the flirt (or even the possibility of a roll in the hay), you have to shut it down. Get back in the Safari Jeep, and drive away from the Hyena.

And dude, here’s one fact you very symbolically skipped over: You might not have known he had a girlfriend when you fell in love with him. But I bet he knew! That’s all you need to know.
What do you guys think is crossing the line for a married guy?

Saturday, December 27, 2008

all you need is love


Äîòíû íýã íàéç ìààíü ººðèéíõºº õàéðûã îëñîí ãýæ íàäàä õýëëýý. Åðòºíö ò¿¿íèé í¿äýýð ÿâ ÿãààí ºí㺺ð õàðàãäàæ áàéãàà ãýíý. Áè ÷ íàéçûíõàà ºìíººñ èõ áàÿðòàé áàéãàà. Àðãà ÷ ¿ã¿é ø¿¿ äýý. ͺ㺺 øóóðãà ñºðñºí öýöýã ãýäýã øèã. Íàéç ìèíü ýíý õàéðàà èõ óäààí õ¿ëýýæ, îëîí ñààä áýðõøýýëèéã äàâàí áàéæ îëñîí...

Íýãýí ñýòã¿¿ë äýýð “Ýìýãòýé õ¿í ãàíö øºíèéí äàðàà õàìò õîíîñîí çàëóóòàéãàà èðýýä¿éãýý çîõèîí ñýòãýëäýý óðãóóëàí áîääîã...” ãýñýí íèéòëýë áàéõûã óíøèæ áàéñíàà ñàíàæ áàéíà. Èíýýäòýé þì øèã ÷ ¿íýõýýð òèéì ãýäãèéã ìàíàé õýäýí íàéçóóä áàòëààä áàéãàà. Ìýäýýæ ýíý íü ýìýãòýé õ¿íèé ººðèéíõ íü ñýòãýõ¿éí îíöëîãîîñ øàëòãààëàõ áàéõ ë äàà. ªíºº íàéç ìààíü ÷ áàñ ò¿¿í øèã õóðèìûíõàà äààøèíçûã ÿìàð áàéõûã àëü õýäèéí òîâëî÷èõñîí áàéãààãàà íàäàä õýëæ àìæñàí. Õýò ðîìàíòèê ÷, áàñ èõ ãî¸ þì àà,. Õààÿà èíãýæ äóðëàëûí ÿãààí, ç¿ðõýí õýëáýðòýé í¿äíèé øèëýýð åðòºíöèéã õàðàõ ÷ áàñ ãî¸ ø¿¿ ãýæ áè áîäëîî,.

Ãýòýë ýìýãòýé õ¿íèé òýð ñàéõàí ñýòãýëèéã ýð÷¿¿ä ìýäýõã¿é, áàñ ìýäñýí ÷ òîîõã¿é áàéõ íü íàäàä õààÿà èõ ë õàðàìñìààð ñàíàãääàã. Ãýõäýý îéëãîîðîé,. Ýð÷¿¿äèéãýý áàñ áè ìóóëààä áàéìààðã¿é áàéíà. ¯íýõýýð áàñ òèéì ààð ñààð þì áîäîæ ÿâàõ çàâ òýäýíä ìààíü òýð á¿ð ãàðààä áàéäàãã¿é ø¿¿ äýý;)

Øèíý æèë áîëîõ ãýæ áàéãàà áîëîîä ÷ òýð ¿¿,. Ýíä òýíäã¿é ë öàñ, õàéð äóðëàëûí òóõàé äóó öàíãèíàæ,. Õîðâîî åðòºíö ÷èíü òýð ÷èãýýðýý ë èõ ðîìàíòèê áîë÷èõñîí þì øèã áàéíà.

Õàðààä áàéõàä áàñ. ªíººãèéí çàëóó÷óóä ìààíü èõ ë õ¿íèé ìºñã¿é áîëñîí þì øèã ýý. Çàðèì òîõèîëäîëä íºãºº ñàéõàí ýð õ¿íèé íî¸í íóðóó ìóðóó áîë á¿ð ñóðàã ÷ ¿ã¿é áîëîîä áàéãàà ñóðàãòàé. Ãýòýë ººð õýí íýãýí çàëóó áàñ îäîîãèéí á¿ñã¿é÷¿¿äèéí ºí㺠ìºí㺠ãýñýí ñýòãýëèéã ÿàíà ãýæ ÿðüæ áàéõûã áè ñîíñîæ áàéñíàà ñàíàæ áàéíà. Òýãýýä áàñ á¿ñã¿é÷¿¿äèéí ìààíü ñýòãýëä íèéöýõ çàëóó áàéõã¿é, ýð÷¿¿äýä ìààíü õàíü áîëîõ á¿ñã¿é áàéõã¿é áàéíà ãýõ þì. Òýãýõýýð ÿàëòàé ÷ áèëýý.
Ýñâýë øèíýõýí òàíèëóóä ìààíü áèå áèåäýý æààõàí ÷ ãýñýí áîëîìæ ºãºõ õýðýãòýé þì øèã ýý.
-Äóòàãäàëã¿é õ¿í ãýæ õààíà ÷ áàéõã¿é íü îéëãîìæòîé. Ýõýíäýý ìýäýýæ áèå áèåýý îéëãîõîä õ¿íäðýëòýé áàéõ áîëíî. Ãýâ÷ öàã õóãàöàà ºíãºðºõ òóñàì õî¸ð õ¿í áèåñýý îéëãîæ, ìýäðýí, áàñ òýãýýä áèå áèåã¿éãýýðýý áàéæ ÷àäàõã¿é ãýäãýý óõààðäàã þì ãýæ õýí íýãýí íàéç ìààíü õýëýýä áàéãàà. Òýãýõýýð æààõàí òýâ÷ýýð áàéõàä á¿õ þì áîëîõ ÷ þì øèã,.
Òýãýæ áàéòàë,. Ǻâ ãàçàð, çºâ öàã, çºâ õ¿í... ãýæ ¿íýõýýð áàéäàã ãýõ þì. Òýãýõýýð åð íü ÿàðààä áàéõ õýðýã þó áàéíà?

Thursday, December 25, 2008

Merry X-mas and Happy New Year to everyone;)



Merry X-mas and Happy New Year to everyone;)


Shine on udahgui garlaa,.

Hun bur shine onii bosgon deer,. Ongorson ond hiij buteesnee bodon, shine onoo ternees iluu erch huchtei, shine saihan tolovlogooteigeer ugtdag jamtai,.

Minii huvid bol...
Ongorson on maani olon saihn uil yavdlaar duuren on bailaa,. Bas ih aylaliin jil baisan gj helj bolno,. mash olon saihn gazruudad ochij uzsen,. ter gazaruudaar ene nasandaa zaaval ahin aylana gj bodood bgaa:),. Olon shine humuustei taniltssan,. amidral maani saihn bnoo:)

Mon bi blog.toi bolj,. ooriin sanaa bodloo blogooroo damjuulan naiz nohoddoo hurgeh bolson,. Naizuud maani ch nadad ih uram ogch baisan, bi ih bayrtai bgaa,. Tiim bolohoor,. minii chadan yadan bichsen buhniig mn ooriin tsag zavaa gargan unshij baidag naiz nohoddoo, nadad uram bas surgamj hairladag ta nartaa bayrlalaa gj helmeer bn,.


Mistakes are painful when they happen. But year's later collection of mistakes is called experience, which leads to success.



Tsagiin zuu chag chag dugaran urgashlsaar,.. Bidnii amidraliin negen shine huudas neegdeh gj bn... Ireh on ta bidend erch huch, amjilt buteel, az odiig avchirah boltugai:)


Wish you all the best in NEW 2009 YEAR:)

Friday, November 21, 2008

Үргэлжлэл бий...


Өнөөдөр сонины саяхны нэг дугаар дээр гарсан Эх Нялхасын Эрдэм Шинжилгээний Төвийн тухай нилээн шуугаан тарисан нийтлэлээс хойш гэнэт юу болов гэмээр манай улсын эрүүл мэндийн салбарынханыг тойрсон нийтлэл, нэвтрүүлэг, санал сэтгэгдэл олноор гарч нийгэм даяараа л шуугаж байх шиг байна. Дээрх нийтлэлийг хэд хоногийн өмнө хэрэгт дурлан байж уншлаа. Миний хувьд бичлэг нь их таалагдсан. Чухамдаа сэтгүүлч хүн нийгэмд болж бүтэхгүй байгаа юмны тухай зоригтой дугарч, нийгмийг сэрээж байх үүрэгтэй гэж би боддог. Өнөө цагт манайд түгээмэл болсон эл асуудлын талаар бичсэн сэтгүүлч Ш.Даваадоржид баяр хүргэж, талархалаа илэрхийлэе. Мэдээж салбарын сайдаасаа авахуулаад холбогдох дарга нар нь энэ асуудлын талаар тодорхой арга хэмжээ авах байлгүй дээ.

Үнэхээр өнөөдөр манай зарим нэг эмнэлэгүүдэд (тэр дундаа төрөх эмнэлэгүүдэд) мөнгөгүй л бол эмчдээ бүрэн дүүрэн итгэхэд хүндрэлтэй болсон нь нэгэнт нууц биш болжээ. Зах зээлийн энэ ороо бусгай цагт мөнгө гээч эд, өмссөн халаад шигээ ариун байх ёстой тэдгээр эмч нарын маань өвчтөндөө хандах сэтгэлд толбо үүсгээд байгаа нь их харамсалтай ч манай эмч нар бүгдээрээ тийм ёс суртахууны доголдолд орчихсон гэдэгтэй би огтхон ч санал нийлэхгүй.Учир нь миний бие бээр эмч хүнд гүн хүндэтгэлтэй ханддаг нэгэн. Яагаад гэвэл харинч манай монгол эмч нар хүнд нөхцөлд бусдын эрүүл энхийн төлөө, өдөр шөнөгүй, нойр хоолоо хасан байж ажилладаг гэдгийг би мэднэ...

Өнөөдөр эмч нар маань хүнд хэлэхээс ч ичмээр цалин авч түүгээрээ ар гэрээ болгож, маш их ачаалал, стрессэн дунд ажиллаж байна. Яахав төрөөс эрүүл мэндийнхээ салбарт чадлаараа л туслаж байх шиг байгаа юм л даа. Тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл хийгдэж л байгаа юм байна лээ. Гэхдээ л бүрэн гүйцэд өнөөх нь шинчлэгдэж өгөхгүй л байна. Арга ч үгүй байх л даа. Зөвхөн эрүүл мэндийн салбарт өнөөдөр шинэчлэл шаардагдаад байгаа юм биш. Нийтийн тээврээс авахуулаад, бидний амар тайван байдлын төлөө халуунд халж, хүйтэнд хөрөн манаанд гарч байдаг цагдаа нарын маань амьдралч өнөөдөр хэцүү л байна. Энэ мэтээр хэцүү болгоныг дурдиад байвал дуусахгүй нь ойлгомжтой.

Хамгийн гол нь бид энэ төр болохгүй байна гэж улс төржихөөсөө өмнө яавал энэ асуудлуудыг шийдэж болох талаар өөрийн мэргэн ухаанаа уралдуулж, зөвхөн өөрийнхөө тусын тулд биш бусдын сайн сайхны төлөө, цаашлаад улс эх орныхоо хөгжил цэцэглэлтийн төлөө юм хийх цаг нэгэнт болжээ. Залуусаа...