Saturday, January 17, 2015
Дэлхийн түүхийг эргүүлсэн 100 эрхэм
Thursday, January 19, 2012
Эрчүүд яагаад муу эмэгтэйтэй гэрлэдэг вэ?

Saturday, December 17, 2011
Цэцгэнд төөрсөн эрвээхэй

Нийслэл хотын маань ажлын өдөр эхэлдгээрээ эхэлж, үргэлжилдгээрээ үргэлжилсээр... Бараг өдөр бүр шахуу анд найзууд ажлаа таран уулзалдан, хаа сайгүй үдэш орой болтол ажиллах баар, цэнгээний газруудад суунгаа элдвийг ярин, алжаалаа тайлна. Тэд мэдээж өнөө нийгмийн хөдөлгөгч хүч болсон залуус. Сайхан ажил мэргэжил, сайн анд нөхөд бүгд тэдэнд бий. Тэдний дунд гэр бүлтэй хэсэг байхад, найз бүсгүйтэйгээ хамт амьдардаг зарим нь байна. Баарны бүүдгэр гэрэл, тамхины утаан дунд шинэхэн амрагийнхаа тухай хөөрөлдөх нэг байхад, хайр дурлалын адал явдал, олон учрал дундаа төөрчихсөн хөөрхий нь бас байх. Яг л өнөөх Цэцгэн дунд төөрсөн эрвээхэй гэдэг шиг...
Түүнийг гоонь эр гэнэ. Тэр мэдээж эхнэргүй, бас найз бүсгүйгүй ганц бие. Гэсэн ч тэр маш олон “найз” бүсгүйтэй. Үргэлж л хэн нэгэнтэй хамт явж, найзууддаа шинэ бүсгүйгээ танилцуулдаг түүний зарим будилуу найз бүсгүйчүүдийнх нь нэрийг хольж хутган, бөөн “азаарны” юм болно. Гэхдээ гоонь эр эхнэртэй болж, аз жаргалтай гэр бүлийн амьдралыг эхлүүлэхийг хүсдэг шүү. Үнэн... Хүн л юм болсон хойно тэр ганцаардна. Гэвч санаснаар болдоггүй хорвоо хойно. Яагаад ч юм шинэхэн хайртынх нь зэс бага багаар цухуйхад, өөрийгөө өөгүй өндөг хэмээн эндүүрсэн өнөөх залуу шинэ дурлалын эрэлд морддог юм. Тэгээд ч өнгө мөнгөний гэгддэг хорвоо шүү дээ. Түүний үнэтэй машин, хэтэвчний зузаанд татагдах бүсгүйчүүд захаасаа аваад мундахгүй олон...
Өнөө орой тэр ээлжит бүсгүйгээ найз нар дээрээ дагуулж ирсэн ч өнөөхийгөө удалгүй явуулж дөнгөв. Тэгж байтал гар утас нь дугарч, харилцуурын цаана өөр нэг бүсгүй гэртээ олон цагаар хүлээж буйгаа хэлэн бухимдах ажээ... Олон удаа утасны наана тайлбар тавьж, нааш цааш алхасан залуу уусан хатуу ундаанаасаа болоод нэлээд халж орхив. Одоо харин түүнд ёстой яасан ч яахав санагдах бөгөөд андууд уулзаж суусан газраасаа гаран гэр гэр лүүгээ харих үед тэрээр шөнийн клуб руу шинэ хүүхэнтэй танилцахаар явна...
Заяаны ханиа хайх түүнд сонголт их байх тусмаа л улам хэцүү болж эхэлнэ. Гадны хүний нүдээр түүний амьдрал үнэхээр жаргалтай. Гэвч мань гоонь эр жинхэнэ хайрыг хайсаар, сэтгэл дотроо гунигтай. Өөрийг нь тойрон хүрээлсэн бүсгүйчүүдийн чухам хэн нь түүнд хүнийх нь хувьд сайн байдгийг мэдэх сөхөө алга... Учир нь эрвээхэйн амьдрал үнэндээ тийм ч сайхан амьдрал биш гэнэ лээ. Тэгээд ч мань эр олон цэцэгсийг гомдоосон доо хөөрхий...
Зөвлөгөө: Хэрвээ чи эрвээхэй бол яг одоо тааралдсан нэг цэцгэн дээр суугаад, тэндээ үүрд үлдэхийг хичээ. Учир нь тэгж байж л чи минь зун цаг дуусахаас өмнө хань ижилтэй болж чадна. Буусан цэцгээ удаан ажиглаж харах юм бол хорвоод хосгүй тансаг болохыг нь ч олж мэднэ шүү. Харин чиний болзоот хүн цэцгэн дунд төөрчихсөн нэгэн мэт байгаа бол аль болох хурдан түүнээс сал. Учир нь тэр чамд хэзээ ч хань болохгүй. Хэрэв тэр чамд хайртай байсансан бол өөр нэгэнтэй нууцаар сээтэгнэхгүй, өрөөл бусдыг хайрын харцаар харахгүй байх байсан.
Thursday, September 1, 2011
Хан хүү минь болооч...
Гагцхүү “Амьдрал гэдэг диваажин биш шүү дээ...” хэмээн үргэлжлэх дуу машин дотор намуухнаар эгшиглэнэ.
“...Орчлон хорвоо дээр бүтэхгүй зүйл гэж байдаг
Хагацахгүй хосууд учрахгүй хоёр гэж байдаг
Учралт хоёр нь чи бид хоёр оо...”
Хашгирмаар... бас хачин их харууслаар цээж минь дүүрч, хөндүүрлэжээ.
Тийм ээ, учралт хоёр нь чи бид хоёр байсан. Чи бидний анх танилцсан хаврын тэр өдөр, анхны болзоо, үнсэлт гээд бүх юм сайхан байсан. Гэтэл... хавар цэцэглэж, зун дэлгэрсэн дурлал хайр минь намар болоход бас шаралж хатсан модны навчис шиг газар хөглөрөн унаж, хөлд гишгэгдэн хог болох юм гэж үү?!
Хайрт минь би чамдаа итгэж, хайраа өгсөн. Чи минь ч надад хайртай байсан. Гэтэл яагаад ч юм тэр итгэл одоо алдрах болж... энэ миний буруу юу? Яаж ч бололгүй, зүү орох зайгүй шахам байсан бидний гал халуун сэтгэлд томоос том цав гарсан мэт... Хагарсан аягыг хичнээн засаж янзлаад, наасан ч харагдах байдлаасаа авхуулаад нэг л тиймхэн бас хэсэг хугацааны дараа дотор нь хийсэн зүйл гоожоод байх болно гэж бодохоор... гомдмоор... Чинийхээ хайртай бүсгүй байхын тулд, чамайгаа ойлгох гэж би хичээгээгүй биш харин ч их хичээсэн шүү дээ. Чи минь ч бас шаналсан. Гэтэл хонгор минь, хамтын амьрал чинь ингэж эхэлдэг гэж үү? Болохгүй байна... бүтэхгүй байна... миний бодсон хүн чи биш байна хэмээн өөртөө бас чамдаа хэлээд салж одох нь хэр оновчтой зүйл бол? Эсвэл бид ертөнц тэр чигээрээ хатуу ширүүн тэмцэлтэй байдгийг мартчихаад... бас аливаа зүйлд тэвчээртэй хандах ухаан надад дутаад байгаа нь энэ үү? Чамаасаа ингээд явчихая гэхээр л... нүдэнд минь нулимс бүрэлзнэ. Тэгээд ч бидний үл ойлголцолд миний буруу 50% байсан болохоор чамайг өрөвдөж, өөрийгөө би зэмлэх юм.
Гэсэн ч амрагаа би алдмааргүй байна. Хорвоо өөрөө урд минь жирийх энэ зам шиг дардан биш болохоор энхэл догол дунд нь чи бид хоёр бага зэрэг бүдчээ л биз. Тэглээ гээд би чамаасаа холдмооргүй байна. Миний зохиосон үлгэрт гардаг, алс холын цайзаас намайг аврах цагаан морьтой хан хүү минь чи биш байсны нэгэн адил чинийхээ мөрөөдлийн гүнж шиг байгаагүй гэдгээ би мэднэ. Гэвч төгс амьдралыг мөрөөдсөн энэ зүүд нойрноосоо би сэрэхийг хүснэ. Хайрт минь, харин чи хүсэж байна уу? Орчлонгийн түмэн нугчаан дунд сөхрөлгүй, надтай үүрд хамт байж, бүхнийг хайраараа даван туулах зориг чамд минь бий юу? гэж асуухаар чам руугаа би яаран залгалъя. Хайраа, утсаа аваарай...
Thursday, March 24, 2011
Номын хэсгээс...

… Харин эр хүнтэй уулзах гэж хамаг юмаа орхин гүйдэг бүсгүйг юу хүлээж байдаг вэ? Залуу нь түүнтэй хүссэнээрээ харьцаж болно гэдгийг мэддэг. Хэдхэн болзооны дараа тэрээр найзуудтайгаа гадуур гарахыг илүүд үзнэ. Тэгээд шөнө дундын үед гэртээ ирчихээд, бүсгүй рүү утасдах нь ойлгомжтой. Бүсгүй үүнийг л хүлээж байсан болохоор харилцуураа тавьсан уу, үгүй юу залуугийнх руу яаран явна. Шөнө дунд эр хүнтэй уулзах гэж яаравчлан яваа бүсгүйд машин дээрээ ГЭРТ НЬ ХҮРГЭЖ ӨГӨХ ҮЙЛЧИЛГЭЭ гэсэн бичиг хадах л дутаж байгаа юм.
Сэтгэл татах гуравдугаар дүрэм
Бүсгүй өөрийнх нь болоогүйн хэрээр эр хүний сонирхол түүнд татагдаж байдаг.
Tүүнтэй цагийг хэрхэн өнгөрөөж байгаа чинь маш чухал. Сайн охин нэг залуутай танилцаад долоо хоног өнгөрөхөд л буйдан дээрээ уйдаад сууж байдаг. Гэтэл энэ хооронд залуу нь дуртай зүйлээ хийж л байх болно.
Хөл бөмбөгийн тэмцээн үзэн, загасны уурга, дэгээгээ цэвэрлэж, эсвэл машинаа засаж байна. Гитараа хөглөж байж ч магадгүй. Харин бүсгүй аз жаргалгүй байх болно. Гэхдээ тэрийгээ хэлэхгүй. Зөвхөн тэр залуутай хамт байхын тулд өөрт нь таалагддахгүй юм гарсан ч сайн эмэгтэй инээмсэглээд л сууж байдаг.
Муу эмэгтэй харин үүнээс тэс ондоо зан гаргана. Өөрт нь таалагдахгүй л бол тэр тухай үгээр хэлээд зогсохгүй үйлдлээрээ харуулна. Энэ нь тийм ч муу зүйл биш юм. Үүний ачаар залуу нь түүнийг өөрийнхөөрөө байлгаж чадахгүй болохоо ойлгоно. Гэхдээ болгоомжтой байх хэрэгтэй. Эр хүний сонирхлыг татна гэдэг нь хурц, ширүүн үгээр түүн рүү дайр гэсэн үг огтхон ч биш шүү...
... Муу эмэгтэй бол гэртээ суугаад, эр хүнийг өөртөө татах гэж хамаг хүчээ шавхдаг бүсгүй биш. Тэрээр залуу нь түүнтэй хамт байгаадаа баяртай байх ёстой учир өөртөө л анхаарал тавих хэрэгтэй гэдгийг сайн мэддэг. Залуу нь түүнд өөрийгөө онцгой хүн гэдгээ харуулах хүртэл энэ л байхад хангалттай.
Түүнтэй дөнгөж танилцсан бол маш хянуур бай. Тэгээд нэг зүйлийг сайн санаж ав. Хэрвээ та хоёр танилцаад удаагүй, ёстой л салж хагацахааргүй байх учиртай энэ үед тэр чамд таалагдах гэж хуруугаа ч хөдөлгөхгүй байгаа бол ирээдүйд түүнээс ямар ч сайхан зүйл хүлээх хэрэггүй гэсэн үг. Мөн түүний гаргаж буй зан авир нь чиний үнэ цэнэтэй огтхон ч хамаагүй зүйл гэдгийг санаарай. Зөвхөн түүнийг ямаршуухан залуу болохыг нь л харуулж байгаа хэрэг.
Гэхдээ бас чиний байгаа байдалтай ч холбоотой байж болох юм. Чи хэрээс хэтэртэл хичээгээд байна уу? Уг нь чамд зориулах маш их энерги, эрч хүч залууд чинь байгаад байдаг. Гэтэл чи түүнд өөрийгөө илэрхийлэх ямар ч боломж өгөхгүй байна шүү дээ. Тэгэхээр хөөрхий залууд хойш ухрахаас өөр зам үлдээгүй болж таарна...
... Яг үнэндээ бол тэр албаар, ямар хариу үйлдэл үзүүлэхийг чинь харахын тулд л чам руу утасдахгүй уддаг. Үүнд чиний дургүй байгаа эсэхийг мэдэхэд маш хялбархан. Энэ харилцаа нь бүсгүйн хувьд хэр зэрэг чухал болохыг мэдэхийн тулд эр хүн бага зэрэг алгуурладаг. Тийм учраас эрчүүд яагаад утасддаггүй болохыг тайлбарласан өнгөт сэтгүүлүүдийг зүгээр л мартах хэрэгтэй юм.
Сэтгэл татах дөрөвдүгээр дүрэм
Заримдаа эр хүн чиний хандлагыг мэдэхийн тулд албаар утасдахгүй уддаг.
Эр хүн байгалиасаа л аливаа зүйлийн хөрс суурийг бас өөрийн боломжийг шалгаж үзэхийг хүсдэг. Тиймдээ ч тэд харилцаандаа алгуурлах алхмыг хийх дуртай байдаг. “Хайрт минь, би өөрийнхөө хаана байгааг итгэл төгс мэдмээр байна” гэж тэдний хэн нь ч, хэзээ ч хэлэхгүй. Харин түүний оронд ямар үйлдлээр хариу барихыг чинь тэрээр хойд талын суудлаас ажиглаж байх болно. Чи сэтгэл хөдлөлөөр хандах аваас өнөөх залуу өөрийгөө нөхцөл байдлыг гартаа атгасан гэж ойлгоно гээч. Хэрвээ чи маш ойрхон зайтайгаар сэтгэл хөдлөлөө гаргаад байвал чиний төлөө тийм ч их хүч гаргах хэрэггүй юм байна гэсэн дүгнэлтэнд тэр хүрэх болно... (Үргэлжлэл дараагийн дугаарт)
Saturday, March 19, 2011
Friday, February 11, 2011
Эрчүүд яагаад муу эмэгтэйг хайрладаг вэ? номын хэсгээс...

САЙН ОХИН
Бүгд л хэн нэгэн “сайн охин”-ыг танина. Тэр бол бараг танихгүй шахам залууд хариу нэхэлгүйгээр бүхнээ зориулж, түүгээрээ өөртөө итгэлтэй байдлаа нөхөхийг хичээдэг нэгэн. Тэр бол хэт их хичээл зүтгэл гаргаж, яг тийм хариуг эргүүлэн авна гэж сохроор итгэн, өөрийгөө шавхдаг бүсгүй. Тэгээд ямар ч хамаагүй үнээр харилцаагаа тогтоож үлдэх гэж, залуугаа сэтгэл хангалуун байлгах гэж, хүссэн бүхнийг нь гүйцэтгэдэг.
Танил санагдаж байна уу? Учир нь бид бүгдээрээ энэ замаар өмнө нь ямар нэгэн байдлаар алхчихсан байдаг шүү дээ.
Сэтгэл татах нэг дүгээр дүрэм
Хэрвээ чи араас нь гүйсээр байвал тэр чамаас зугтсаар л байх болно.
Эрчүүдтэй харилцах харилцаанд энэ дүрэм илүү тод харагдаж байдаг. Хэрвээ чи эр хүний араас чиний бодлоор тачаангуй харагдуулдаг, торон цамцтайгаа гүйж байгаа бол тэр эхлээд чамтай унтана. Тэгээд дараа нь чамаас зугтах болно.
Яагаад энэ байдал эрчүүдийг зугтахад хүргэдэг вэ? Учир нь бүсгүйн зүгээс гаргаж байгаа иймэрхүү үйлдэл өөрийгөө маш доогуур үнэлдэг болохыг нь харуулж байдаг. Өөрийгөө дутуу үнэлдэг эмэгтэй л тачаангуй, өдөөсөн хувцас өмсөж, түүгээрээ эр хүнийг татахыг оролддог. Залуутайгаа танилцаад удаагүй байгаа бол үүнийг бүр ч анхаарах хэрэгтэй. Учир нь тэр үед та хоёрыг маш хэврэгхэн зүйл холбож байдаг. Гэтэл яг тийм үед бүсгүй өөртөө байгаа бүх хөзрөө урдаа дэлгээд тавьчихсан байгаад л гол учир байгаа юм. Өөрийнхөө үнэ цэнийг мэддэггүй бүсгүйг эр хүн хүндэлдэггүй бөгөөд бас түүнтэй хамт байх хүсэлгүй болж эхэлдэг. Энэ үед өнөөх ганган, торон цамц ашиг тусаа өгч чадахгүй.
Супер эмэгтэй бол үүнээс тэс өөр. Хэн нэгэнд таалагдах гэж тэр хэзээ ч хөлөөрөө толгой хийхгүй. Тийм ч учраас эр хүний удалгүй дурлах тэр эмэгтэй эхэн үедээ хэзээ ч дөрвөн төрлийн хоол хийж түүнийг дайлахгүй. Нэлээд удаж байж, магадгүй хагас жилийн дараа супер бүсгүй маань тийм ч их ажиллагаа орохооргүй халуун хоолыг ердийн тавганд таваглаа залуугаа дайлах байх. Харин тэр үед залуу нь юу гэж бодно гээч?
“Бурхан минь, би үнэхээр түүнд таалагддаг юм байна”
Уг хоолыг муу эмэгтэй ойролцоох зоогийн газраас худалдан авч, гэртээ халаагаад залуугаа дайлсан байж ч магадгүй юм. Гэхдээ л хариуд нь “Миний амьдралдаа идэж үзсэн хамгийн сайхан хоол байна” гэсэн үгийг сонсоно.
Харин залуу нь өөрийгөө яг л хаан болсон мэт бодож эхэлнэ. Нэг онцлог нь гэвэл уг харилцаанд эр хүн маш их цаг, хөлс хүчээ зарцуулсан. Энэ бүхнийг тэр хялбархан олж аваагүй. Тийм ч учраас тэрээр муу эмэгтэйтэй хамт байгаадаа, тэдний хооронд үүссэн харилцаандаа маш их сэтгэл хангалуун байх болно.
Сэтгэл татах хоёрдугаар дүрэм
Эрчүүдийг араасаа үхэн хатан гүйлгэдэг бүсгүйчүүд ихэвчлэн тийм ч онцгой төрсөн нэгэн байдаггүй. Тэд зүгээр л эр хүн өөрсдийнх нь амьдралд чухал байр суурь эзэлдэг гэдгийг нууж чаддагаараа бусад эмэгтэйгээс ялгардаг.
Дөнгөж танилцангуутаа түүнд өөрийнх нь төлөө юу ч хийхэд бэлэн гэдгээ харуулбал яах вэ? Тэр чамайг яахаас ч буцахгүй юм байна гэж бодно. Тэгээд өөрийнх нь төлөө юу хийхэд бэлэн байгааг чинь харахыг хүснэ. Энэ бол хүний байгалиас заяасан зан шүү дээ. Түүнд толгойгоо мэдүүлэх тусам тэр чамаас илүү ихийг шаардах болно. Яг л Duracell (дурасел) батарейг шалгаж байгаа мэт.
Муу эмэгтэйн маш сайн ойлгодог эдгээр зүйлийг сайн охид ч бас мэдэж байх учиртай. Эр хүнийг сэтгэл хангалуун байлгах гэж хэт их хичээвээс харин ч өөрөөсөө түлхэж, харилцаагаа цэглэхэд хүргэдэг юм шүү.
Өөрсдөд нь таалагдах гэж хэтэрхий хичээдэг бүсгүйчүүдийг эрчүүд ихэнхдээ нэг их сонирхоод байдаггүй. Маш ухаалаг, боловсролтой эмэгтэйчүүд ч эрчүүдтэй харьцахдаа алдаа гаргадаг. Магистр цолоороо, улс төрийн үзэл бодлоо хамгаалах чадвараараа эсвэл санхүүгийн зах зээлийн сүүлийн үеийн үнэ ханшийн талаарх мэдлэгээрээ эрчүүдийг гайхашруулж, өөртөө татна гэж тэд итгэдэг. Гэвч сонирхол татна гэдэг ямар нэгэн зүйлийн талаар нухацтай яриа өрнүүлж чадаж байгаа эсэхээс огт өөр…
Friday, November 26, 2010

Friday, January 15, 2010
миний тухай

Mongołka Tuvshinjargal Sodovsuren: „Polakom zazdroszczę teściowych!...” SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU!
Na zaproszenie Kancelarii Sejmu w Polsce przebywała Mongołka Tuvshinjargal Sodovsuren (29). Do Wrocławia przybyła na zaproszenie Biura Posłanki Ewy Wolak. Jeden z wieczorów sympatyczna Tuvshinjargal (po mongolsku "spokojne szczęście"), w skrócie Tuszi, poświęciła na rozmowę z wrocławskim POrtalem. Poniżej zapis rozmowy z Tuszi oraz krótki fragment zarejestrowany na kamerze.
POrtal: Jak to się stało, że tak dobrze mówisz po polsku?
Tuszi: Wszystko zaczęło się od mojej mamy! – To mama znalazła ogłoszenie w prasie przed 9 laty o konkursie na wyjazd do egzotycznej Polski… I tak w roku 2000 znalazłam się w ramach wymiany studenckiej w Polsce!
Prosimy, opowiedz trochę o sobie.
Mam troje starszego rodzeństwa: dwóch braci i siostrę. Nie powiem ile mają lat (śmiech), mogę jedynie zdradzić, że siostra ma już dziecko!… Poza polonistyką, skończyłam także Wyższą Szkołę Księgowych, ale nie dane mi było pracować w tym zawodzie! Za to do ubiegłego roku byłam asystentką ambasadora Polski w Ułan Bator i bardzo ubolewam, iż rząd RP zlikwidował placówkę dyplomatyczną w moim kraju.
Na pewno nasza wiedza o Mongolii nie dorównuje Twojej o Polsce, sorry. Ale, podobnie jak połowa ludności Mongolii, urodziłaś się też w stolicy?
Nie, w stolicy – Ułan Bator studiowałam i mieszkam, ale pochodzę z Darkanu, trzeciego co do wielkości miasta Mongolii. Darkan jest stolicą ajmaku – województwa i leży 230 km na północ od Ułan Bator. Tam do dzisiaj mieszka cała moja rodzina.
Jaki alfabet macie w Mongolii?
To ciekawostka: cyrylicę! Wprowadzono ją w roku 1941 na fali zmian komunistycznych i nie zniesiono nawet po zmianie ustroju. Napiszę Wam swoje imię i nazwisko po mongolsku: Тувшинжаргал Содовсурэн. Mamy też alfabet staromongolski, podobny do chińskiego. A w ogóle to całe nasze dzieje są podobne do polskich: stale między dwoma mocarstwami…
A co się dzieje ciekawego w mongolskiej polityce?
Odpowiednikiem Sejmu jest Churał, w którym zasiada 76 deputowanych. Największą partią, posiadającą 43 posłów jest Mongolska Partia Ludowo – Rewolucyjna, coś na kształt SLD. A drugą co do wielkości, z 30 posłami, jest Partia Demokratyczna, trochę podobna do PO. Z jej szeregów wywodzi się obecny prezydent kraju. A od miesiąca, w wyniku porozumienia, władzę sprawuje koalicja tych dwóch dużych partii. Sojusz powstał, aby w pełni wykorzystać największy skarb kraju – miedź.
Z czego jeszcze żyje Mongolia?
Obok miedzi Mongolia eksportuje kaszmir. Mamy w kraju ledwie 2,6 mln mieszkańców, za to aż 10 mln koni i 40 mln sztuk bydła!
W szkole uczyliśmy się, że większość ludności charakteryzuje się życiem koczowniczym. Tak jest nadal, po zmianie ustroju?
Dzisiaj Nomadzi w Mongolii to jakieś jedna czwarta ludności. Do dzisiaj przetrwał też typowy dom Nomadów – jurta.
Dużo u nas mówi się teraz o parytecie. Ile kobiet zasiada w Churale?
Niestety tylko cztery.
Co zabrałabyś z Polski do Mongolii, coś czego właśnie u siebie nie masz?
Dla mnie niepojęte jest, że jak synowa przychodzi do teściów, to teściowa się stara ją ugościć jak może najlepiej, nie wyłączając przysmaków. – W Mongolii jest prawo starszeństwa: jak synowa przychodzi do teściowej, to obowiązkowo gotuje młodsza kobieta! – Tak więc, odpowiadając na pytanie: Polakom zazdroszczę teściowych i najchętniej do Mongolii zabrałabym wszystkie polskie teściowe (śmiech)!...
To może wyjdziesz za Polaka?!
No tak daleko moja sympatia do Polski nie sięga! – Wolałabym jednak wyjść za Mongoła…
A co przywiozłabyś nam z Mongolii do Polski?
Żyjemy w Mongolii na wyżynie, pomiędzy 518 a 4374 m, nie mamy tak jak Wy morza, ale za to mamy codziennie słońce! I to słońce zabrałabym do Polski!
A WSZYSTKIM NASZYM CZYTELNIKOM w Nowym Roku w ślad za Tuszi dużo słońca!!!
Pytania zadawali:
Katarzyna Siedlak, Tomasz Łatak, Arkadiusz Wolański i Waldemar Wójcik
Zdjęcia: Katarzyna Siedlak, kamera: Michał Kwaśniak
Friday, November 13, 2009
Б.Явуухулан "Вансэмбэрүү цэцэг"
Орой нь халзрах уулын тагт
Ариухан горхины эх шургаад
Авиа нь тасрах асганы шилд
Төөлөөд үзвэл бие чацуу
Тоолоод үзвэс нас чацуу
Үзэсгэлэнт хоёр вансэмбэрүү
Үүд хоймрын зайтай ургажээ
Үр тоосоо хүртдэг хэрнээ
Үдшийн бүрийгээр бараагаа алдаж
Үүд хойморын зайтай хэрнээ
Үүрийн туяанаар биесээ үзэж
Илбийн юм шиг хосгүй сонин
Ихэр ботго шиг хорвоод ховор
Сэрүүн хангайн хоёр цэцэг
Сэтгэл бахдам гоёмсог ургажээ
Торомгор хөөрхөн хоёр ботго
Тоглож нэгийгээ хөөж явах шиг
Тоорцог өмссөн хоёр хүүхэд
Тойрон бүжиг хийж байх шиг
Үзэх бүрий өөр үзэгдэж
Үүлгүй тэнгэр дээр нь цэлийх юм
Харах бүрий сонин харагдаж
Хавь орчим нь нам гүм байх юм
Дэгдэж ирсэн хээрийн салхи ч
Дэргэд нь ирээд намддаг болов уу
Хангайн дэгжин буга согоо ч
Хажууд нь гайхан зогсдог болов уу?
Уранхан цоморлигийг нь илээд үзвэл
Унаганы уруул шиг зөөлхөн байлаа
Хүрэнхэн тэргүүнд нь хүрээд үзвэл
Хүүгийн минь зулай шиг бүлээхэн байлаа
Өвөг дээдэс минь энэ цэцгийг
Өнө эртэд олсон гэнэм
Алжаасан бие эдгээдэг чадлыг нь
Аль хэзээнээс мэдсэн гэнэм
Тэгээд энэ вансэмбэрүүг
Тэнгэрийн цэцэг гэж нэрлэсэн гэнэм
Ахар бодолтон сүйтгэчих вий гэж
Айлгах домог зохиосон гэнэм
Үүлэн нүүдэл өехийгөө зүсдэг
Үзүүрт модон ургаагүй хярд
Зуны бороо мөндрөөрөө унадаг
Зуурам хөлдүү хангайн царманд
Хосоор ургадаг вансэмбэрүү
Хорвоогийн нэгэн гайхамшиг байна
Хорвоогийн амьдрал хөлдүү царманд
Хосын хүчинд амилдаг байна!
МУГЖ Дуламсүрэнгийн дуулсан "Вансэмбэрүү цэцэг" (Энэ дууг сонсох бүрийд хайртай ээжийгээ би санадаг.)
Торго шиг зөөлөн дэлбээтэй
Тоос буудаггүй Вансэмбэрүү цэцгийг
Учран харвал мөнхөрнө гэдэг
Урьдын үг үнэн болов уу
Тэгвэл би тэр сайхан Вансэмбэрүү цэцгийг
Тэртээ уулын оройд байвал
Ээжийгээ би үүрээд
Энэхэн насандаа очих байлаа
Төөлвөл бие чацуу тоолвол нас чацуу
Хосоор ургадаг Вансэрбэрүү үүд хоймрын зайтай ургажээ
Илбийн юм шиг хосгүй сайхан
Ихэр ботго шиг хорвоод ховор
Сэрүүн хангайн хос цэцэг
Сэтгэл бахдам гоёмсог ургажээ
Monday, November 2, 2009
Sunday, November 1, 2009
Үүрдийн хайр уу? Зуурдын хайр уу?

...Анхны үнсэлт хайр гээд Аз жаргал дүүрэн байсан Гэвч одоо бүх юм өөр... хэмээн үргэлжилэх нэгэн дууг би "тэр" дурлал хайр гэж юу байдгийг мэддэггүй гэнэн залуу насандаа сонсох их л дуртай байсан аа саналаа. Тэр үеээс хойш нэлээд олон жил өнгөрч. Би ч магадгүй энэ хугацаанд хайрлаж, дурлаж үзсэн л байж таарах байх... Гэхдээ энэ удаа өөрийнхөө тухай биш харин сүүлийн үед их бодох болсон зүйлээ бичиж үлдээмээр санагдлаа.
Бид бүр бага байхын хайр сэтгэл гэхээр л нэг огт хувирч өөрчлөгддөггүй зүйл гэж итгэж ирж л дээ. Хүүхэд байхдаа үзэсгэлэнт гүнж, хан хүү хоёрын сэтгэл уярам хайрын тухай үлгэрийг сонсоно. Арай том болоод аав ээжтэйгээ кино үзэх болно, хайр дурлалын ч кино бай, хайр дурлалын биш ч бай ялгаагүй гол дүрийн эрэгтэй эмэгтэй хоёр бие биеээ олж, ойлгож ихэнх нь HAPPY END-р дуусна. Харин цаашаа тэдний амьдрал үргэлж HAPPY байх болов уу... Мэдээж амьдрал л юм чинь хар цагаантай байна байх. Тэгвэл хайр дурлал нь бас хар цагаантай байх болов уу?
Шинэхэн хуримаа хийж буй хосуудад бүгд л аз жаргалтай амьдрахыг ерөөнө. Жаргал зовлонг хамтдаа үүрэлцэнэ гэж хоорондоо тангараг өргөн гэрлэсэн хосууд маань хайр сэтгэлийнхээ хувьд ч бас дандаа хамт байх ёстой юм шиг ээ. Нэгэнт л шийдвэр гаргасан бол шүү дээ. Юу гэх гээд байна вэ гэхээр... Хайр их олон үе шаттай байдаг гэж хүмүүс яриад байдаг. Яг л тэр хайрын бүх үе шатандаа бие биенийгээ ойлгож, харилцан буулт хийн амьдралаа авч явах ёстой юм шиг байгаа юм. Хайр нь бүр хөрчихсөн байлаа ч гэсэн ялгаагүй. Бүр тодруулвал, эхнэр нөхрийн хэн нэг нь хайраасаа урваж өрөөл бусдад сэтгэл алдарсан үе ирлээ гэвэл хамтдаа бүтээсэн амьдрал, хайрладаг бүхнээ бодоод жаахан харах хэрэгтэй байдаг гэнэ. Ер нь бол гэр бүлийн ийм хямралын үед уужуу тайвуу, ухаалаг байсан нь л хождог гээд байгаа. Мэдээж хэцүү л дээ... Гэхдээ амьдрал өөрөө амархан гэж хэн хэлээд байгай юм бэ?.
Нэгэнт насан туршдаа хамт байна гээд хуримаа хийсэн хүмүүс хүртэл өөр хэн нэгэнд дурлаад байхад... Амьдрал чинь өөрөө их сонин болохоор, хүн хэнд хэзээ сэтгэл алдрахаа яаж мэдэх билээ... Тэр нь үүрдийнх биш зуурдынх байна гэдгийг ч ер нь хэн бидэнд хэлээд өгөх вэ дээ.,
Нэг найз маань сүйт залуутай байлаа. Багагүй хугацаанд хамт байсан найз залуу нь түүнд хуримын санал тавьж, найз маань хорвоо дэлхий дээрх хамгийн аз жаргалтай бүсгүй болоод байсан үеийг би их сайн санаж байна. Охид бүр л түүн шиг сүйт бүсгүй болон, сүйн бөгж зүүгээд л, энэ тэнүүгээр гүйж хуримын даашинзаа сонгохыг мөрөөддөггүй гэж үү дээ. Гэтэл хурим болохоос хэдхэн долоо хоногийн өмнө "Биш байж" -хурим хийж чадахгүй нь гэж сүйт залуу нь хэлнэ гэж бидний хэн нь ч бодоогүй байлаа. Найзад маань үнэхээр хэцүү байсан байж таараа. Гэхдээ бодоод байхад би тэр үед найзыгаа тийм ч сайн ойлгоогүй юм шиг байгаа юм. Саяхан би тэр найзтайгаа олон жилийн дараа ахин уулзлаа. Мэдээж миний үеийн бүсгүйчүүд уулзахаараа юу ярих билээ:) ...залуугийн тухай яриа гарна... Бүтээгүй хуримын тухай ч яриа өрнөсөн. Одоо л би тэр үед найзад маань ямар хүнд байсан бол гэдгийг ойлгож байх шиг байна. Нэг хүнтэй насан туршдаа амьдрана гээд бүх юм төлөвлөгдсөн, бүх юм болж байна бүтэж байна гээд баярлаад яваад байдаг. Гэтэл нэг л өдөр хайртай хүн чинь - чи биш байна, уучлаарай гэвэл яах вэ?. Ёстой нөгөө хорвоо дэлхий цөмрөх шиг л болно биз дээ. Гэтэл бас цаад хүнд нь ч тэр бүхэн амаргүй байх нь ойлгомжтой. Яахаа алдсан хүн чанаргүй амьтан биш л бол шүү дээ. "Хүнд хаягдах биш, хаях л хамгийн хэцүү" гэж саяхан өөр нэг найз маань хэлж байсан санагдана. Ер нь бол хэцүү л дээ. Энэ үед хэнийг буруутгаж, хэнийг үзэн ядах ёстой гэж?
Өнөөдөр найз маань - тэр үед тийм юм болсон нь эргээд бодоход харин ч сайн зүйл болсон гэж хэлж байна. Найзад маань хорвоо өөрийнхөө шинэ нүүр төрхийг харуулсан хэрэг шүү дээ. Хамгийн хайртай хүн чинь чамайг хаяад явсан ч амьдрал дуусдаггүй, сайн сайхан бүхэн урд чинь байдаг шүү гэдгийн тод жишээг би найзыгаа гэж хэлнэ. Тухайн үеийн сүйт залуу нь өнөөдөр эхнэр аваад хол газар сайхан амьдарч байгаа сурагтай. Тухайн үед тэр залуу өөр хэн нэгэнд, магадгүй одоогийн эхнэртээ сэтгэл татагдсан учраас найзтай маань суухаас татгалзсан юм болов уу? Тэрийг ёстой би таашгүй ч, их сонин юм аа л гэж бодох юм даа.
Би хайрыг хуурамч гэх гээгүй. Хайрыг эхлэдэг шигээ дуусдаг байх л гэх гэсэн юм. Магадгүй хэн нэгэн нь хайр бол мөнх, дурлал бол түр зуурынх ч гэх байх. Тэгвэл өөрийн хайртай байж өрөөлийг хайрлаад байдаг хүмүүсийг яах уу? Хэн нэгэн хүнд хайртай болно гэдэг, ахиад хэзээ ч өөр хүнийг хайрлахгүй гэсэн үг гэж үү? Зүгээр л ер нь энэ хорвоо дээр мөнх юм гэж байхгүй гэж бодож явах нь илүү хялбар биш үү?
